Hướng dẫn cá nhân, hộ kinh doanh kê khai và nộp thuế mới nhất

Hộ kinh doanh thu dưới 500 triệu/năm không phải nộp thuế nhưng phải khai báo doanh thu. Ảnh: Nam Khánh.

Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) quy định cá nhân kinh doanh và hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm không quá 500 triệu đồng sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân.

Dù được miễn nộp thuế, nhóm này vẫn phải khai báo doanh thu thực tế trước ngày 31/1 mỗi năm. Riêng năm nay, việc thông báo được chia thành 2 mốc vào ngày 31/7 và ngày 31/1/2027. Trường hợp trong quá trình hoạt động phát sinh doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng, cá nhân và hộ kinh doanh phải thực hiện kê khai, nộp thuế kể từ quý có doanh thu vượt mức.

Với trường hợp doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, nghĩa vụ thuế sẽ được xác định theo từng bậc doanh thu tương ứng thay vì áp dụng chung một cách tính như trước.

Thuế thu nhập cá nhân tính thế nào?

Về thuế thu nhập, cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng mỗi năm và hạch toán được chi phí đầu vào sẽ áp dụng thuế suất 15% trên phần lợi nhuận thực tế. Mức thu này tương đương với ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ có quy mô doanh thu tương tự.

Với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng một năm, thuế suất được xác định ở mức 17% lợi nhuận. Trường hợp doanh thu vượt 50 tỷ đồng, thuế suất áp dụng là 20% lợi nhuận.

Trường hợp hộ kinh doanh thu dưới 3 tỷ đồng/năm nhưng không xác định được chi phí đầu vào, phương thức tính thuế vẫn theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu như hiện hành, dao động 0,5-2% tùy lĩnh vực hoạt động. Trước khi tính thuế, hộ kinh doanh được khấu trừ phần doanh thu thuộc diện không chịu thuế, tương ứng 500 triệu đồng/năm.

Trong đó, hộ kinh doanh hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa áp dụng mức thuế 0,5%; dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu là 2%; cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, bán hàng đa cấp là 5%; sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa hoặc xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu là 1,5%; cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số như trò chơi điện tử, phim, nhạc, quảng cáo số là 5%; các hoạt động kinh doanh khác là 1%.

Riêng đối với hộ, cá nhân kinh doanh cho thuê bất động sản trừ hoạt động lưu trú, thuế thu nhập cá nhân được tính bằng 5% doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm.

Về chế độ sổ sách kế toán, các hộ kinh doanh thuộc diện được miễn thuế hoặc nộp thuế theo phương pháp tính trên doanh thu đều phải mở sổ theo dõi doanh thu chi tiết để làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế.

Đối với hộ kinh doanh lựa chọn nộp thuế theo lợi nhuận, yêu cầu quản lý kế toán chặt chẽ hơn với 4 loại sổ bắt buộc gồm: sổ ghi nhận doanh thu bán hàng, cung ứng dịch vụ; sổ chi tiết phản ánh doanh thu và chi phí; sổ theo dõi vật tư, hàng hóa (quản lý nhập - xuất - tồn) và sổ theo dõi dòng tiền qua ngân hàng, bao gồm tiền mặt và tiền gửi.

Cách xác định thuế VAT

Về thuế giá trị gia tăng (VAT), khi chuyển sang hình thức kê khai, hộ kinh doanh vẫn nộp thuế theo phương pháp tính trên doanh thu với tỷ lệ phần trăm theo ngành nghề giữ nguyên như trước đây. Cách tính này áp dụng cho các hộ có doanh thu từ 500 triệu đồng đến trên 50 tỷ đồng mỗi năm.

Trong đó, doanh thu tính thuế là toàn bộ số tiền từ bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ, bao gồm cả khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cá nhân kinh doanh được hưởng, không phụ thuộc đã thu được tiền hay chưa.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử. Ảnh: Châu Dương.

Về chi phí được khấu trừ (phục vụ xác định nghĩa vụ thuế thu nhập), chỉ những khoản chi thực tế liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ mới được chấp nhận.

Các khoản chi chỉ được khấu trừ khi thực tế phát sinh và phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Riêng với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ hoặc các khoản thanh toán khác có giá trị từng lần từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định 70.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm thì không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Bán hàng online nộp thuế ra sao?

Trường hợp cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng qua sàn thương mại điện tử, theo quy định tại Nghị định 117/2025, sàn TMĐT có trách nhiệm kê khai và nộp thuế thay cho người bán. Khoản thuế này được khấu trừ ngay tại thời điểm người mua thanh toán và giao dịch hoàn tất, tính trực tiếp trên doanh thu của từng đơn hàng, sau đó sàn thay mặt người bán nộp vào ngân sách.

Về thuế VAT, tỷ lệ áp dụng hiện nay là 1% đối với hoạt động kinh doanh hàng hóa; 3% với vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa; 5% đối với dịch vụ.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, cá nhân cư trú trong nước chịu mức 0,5% với bán hàng hóa; 1,5% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng; và 2% với dịch vụ. Trường hợp cá nhân ở nước ngoài bán hàng qua sàn, thuế suất tương ứng lần lượt là 1%, 2% và 5%.

Doanh thu làm căn cứ tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ và các khoản thu khác mà người bán được hưởng, như trợ giá, giảm giá, phí sàn…

Tuy nhiên, việc sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thay chỉ mang tính tạm thu. Nếu tổng doanh thu cả năm dưới 500 triệu đồng - mức doanh thu không phải nộp thuế áp dụng từ năm 2026 - người bán sẽ được hoàn lại số thuế đã nộp.

Trường hợp doanh thu năm vượt 3 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp tính thuế trên lợi nhuận với thuế suất 17%. Khi đó, có thể phát sinh nghĩa vụ quyết toán cuối năm để xác định chính xác số thuế phải nộp; phần thuế đã được sàn nộp thay trong năm sẽ được bù trừ vào nghĩa vụ cuối cùng.

Với hoạt động bán hàng trực tuyến không thông qua sàn thương mại điện tử, cá nhân, hộ kinh doanh phải tự kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử.