Theo Nikkei, hãng xe điện BYD của Trung Quốc ghi nhận kết quả không khả quan trong đợt điều chỉnh trợ cấp mua xe điện tại Nhật Bản. Không một mẫu xe nào trong 4 mẫu xe của hãng bán tại Nhật Bản được tăng trợ cấp.
Ngược lại, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Toyota Motor và Tesla lại được tăng trợ cấp đáng kể từ cơ quan quản lý.
Điều này dẫn đến một thực tế là, người tiêu dùng mua xe điện BYD sẽ nhận được khoản hỗ trợ ít hơn tới 950.000 yên (6.000 đô la) so với khi mua xe do Toyota sản xuất.
Cơ cấu trợ cấp mới do Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản ban hành đã nâng giới hạn hỗ trợ tối đa cho xe điện (EV) từ mức cũ lên 1,3 triệu yên, tăng thêm 400.000 yên. Trong khi đó, mức hỗ trợ dành cho dòng xe chạy bằng pin nhiên liệu (FCEV) lại ghi nhận xu hướng giảm xuống còn 1,5 triệu yên.
Mặc dù trần trợ cấp xe điện chung cho toàn ngành được nâng lên, nhưng thực tế phân bổ lại không đồng đều giữa các đơn vị sản xuất. BYD chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất khi mức trợ cấp cho tất cả các mẫu xe của hãng vẫn giữ nguyên trong khoảng từ 350.000 yên đến 450.000 yên. Con số này hoàn toàn không thay đổi so với giai đoạn trước khi chính sách mới có hiệu lực.
Ông Atsuki Tofukuji, người đứng đầu chi nhánh BYD tại Nhật Bản, cho rằng doanh nghiệp đang rơi vào thế bất lợi rất lớn về mặt thương mại.
Theo vị này, khoảng cách về giá trị hỗ trợ giữa xe BYD và xe Toyota đã nới rộng lên gần 1 triệu yên, khiến sản phẩm của hãng khó có thể cạnh tranh tại các đại lý.
Các mẫu xe điện của Toyota được tăng trợ cấp so với BYD.
Hiện nay, các mức điều chỉnh mới đối với xe điện đã bắt đầu có hiệu lực từ tháng 1/2026, riêng đối với xe FCEV sẽ được áp dụng từ tháng 4/2026. Đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cho biết các quyết định này được đưa ra dựa trên kết quả thẩm định hồ sơ doanh nghiệp đã nộp từ năm 2025.
Một trong những lý do quan trọng dẫn đến sự thay đổi chính sách này xuất phát từ các thỏa thuận đạt được trong cuộc đàm phán thuế quan giữa Mỹ và Nhật Bản. Mục tiêu là nhằm đảm bảo các điều kiện cạnh tranh công bằng theo góc nhìn của các bên tham gia đàm phán.
"Phía Mỹ từng đưa ra quan điểm cho rằng khoảng cách giữa giới hạn trợ cấp cho xe điện và xe FCEV trước đây là quá lớn", đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản nói.
Chính phủ Nhật Bản cũng chỉ ra hai tiêu chí chính để xác định khoản trợ cấp: Đánh giá xe (tối đa 100 điểm), xem xét các yếu tố như hiệu suất, và đánh giá công ty (tối đa 100 điểm), xem xét các yếu tố như cơ sở hạ tầng sạc và đào tạo nhân viên bảo trì. Tổng điểm trên thang điểm 200, sẽ quyết định số tiền trợ cấp.
Đại diện BYD bày tỏ sự thất vọng khi công ty bị xếp hạng thấp ở phần đánh giá năng lực doanh nghiệp. Dù BYD đã thực hiện lắp đặt các trạm sạc nhanh tại hệ thống đại lý trên toàn nước Nhật, cơ quan quản lý vẫn chấm điểm 0 cho hãng ở hạng mục phát triển cơ sở hạ tầng sạc.
Ông Tofukuji đã trực tiếp yêu cầu Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp giải thích về phương pháp tính điểm này. Tuy nhiên, phía cơ quan quản lý từ chối tiết lộ chi tiết và cho biết các quan chức không có thời gian để giải quyết thắc mắc riêng lẻ.
Tình hình này tạo ra rào cản lớn cho BYD trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026. Nếu khung chính sách cho năm tài chính mới bắt đầu từ tháng 4 không thay đổi, BYD sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực cạnh tranh về giá rất khắc nghiệt.
BYD đang nỗ lực phạt triển hạ tầng sạc xe điện tại Nhật, tuy nhiên vẫn bị chấm 0 điểm trên thang điểm đánh giá tại Nhật Bản.
Trong khi BYD gặp khó khăn, các nhà sản xuất khác lại đang tận dụng tốt đà tăng trưởng từ chính sách mới.
Điển hình là hãng xe điện Tesla của Mỹ khi mức trợ cấp cho các dòng xe của hãng tăng thêm 400.000 yên, đạt mức 1,27 triệu yên mỗi xe. Đây là mức hỗ trợ gần sát với trần tối đa mà Chính phủ Nhật Bản quy định.
Với việc doanh số bán hàng năm tại Nhật Bản của Tesla vừa vượt mốc 10.000 chiếc vào năm ngoái, khoản trợ cấp mới được dự báo sẽ giúp hãng xe điện Mỹ tiếp tục mở rộng thị phần.
Một số chuyên gia trong lĩnh vực nhập khẩu xe nhận định rằng các nhà sản xuất từ Mỹ đang nhận được sự ưu ái nhất định sau các cam kết ngoại giao giữa hai nước.
Nhóm các nhà sản xuất ô tô đến từ châu Âu ghi nhận những kết quả trái ngược nhau trong đợt này. Các thương hiệu như BMW, Volkswagen và Volvo hầu như không thấy sự thay đổi nào về mức hỗ trợ cho các mẫu xe điện của họ.
Tuy nhiên, Audi lại là một ngoại lệ khi trở thành một trong số ít các hãng xe châu Âu được hưởng lợi. Mức trợ cấp cho nhiều mẫu xe của Audi tăng thêm 320.000 yên, đưa tổng mức hỗ trợ lên trên 1 triệu yên.
Ông Matthias Scheper, Giám đốc thương hiệu Audi tại Nhật Bản, cho biết hãng đã chủ động đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng bằng cách lắp đặt trạm sạc nhanh và cung cấp trạm sạc tiêu chuẩn miễn phí cho các cơ sở lưu trú. Đại diện Audi cũng bày tỏ thái độ ủng hộ đối với nỗ lực của Toyota trong việc phát triển xe điện để thúc đẩy thị trường chung.
Hãng xe Hyundai Motor từ Hàn Quốc cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi mẫu xe IONIQ 5 Voyage được tăng trợ cấp thêm 200.000 yên. Tổng mức hỗ trợ cho mẫu xe điện này hiện đạt 870.000 yên.
Lãnh đạo Hyundai Mobility Nhật Bản cho rằng Chính phủ đã ghi nhận những sáng kiến bền bỉ của hãng trong việc tiếp cận thị trường.
Đại diện Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp khẳng định mức trợ cấp cao hơn chỉ dành cho những mẫu xe đạt đánh giá tổng thể tốt về chuyển đổi xanh. Trước những ý kiến cho rằng tiêu chí đánh giá thiếu tính minh bạch, cơ quan này cho biết sẽ xem xét các thắc mắc một cách nghiêm túc.
Tại thị trường Nhật Bản, xe điện hiện mới chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 2% trong tổng doanh số bán xe mới. Do đó, các khoản trợ cấp từ Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc định hướng hành vi mua sắm của người dân.
Sự chênh lệch về số tiền hỗ trợ sẽ tác động trực tiếp đến doanh số và thị phần của từng hãng xe trong năm 2026. Trong bối cảnh nhiều mẫu xe điện mới dự kiến ra mắt trong năm nay, các nhà sản xuất cho rằng Nhật Bản cần một khung trợ cấp có tính thuyết phục và nhất quán hơn để thúc đẩy mục tiêu xanh hóa ngành giao thông vận tải.