Ảnh minh họa
Thị trường thanh long tại Trung Quốc tiếp tục rơi vào trạng thái ảm đạm trong vụ mùa năm nay, bất chấp kỳ vọng từ mô hình chiếu sáng nhân tạo nhằm kéo dài thời gian thu hoạch và cải thiện giá bán. Thực tế cho thấy, nhu cầu yếu và tình trạng dư cung kéo dài đã khiến nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị vừa và nhỏ, chịu thua lỗ đáng kể.
Theo ghi nhận tại khu vực sản xuất chính ở Nam Ninh (Quảng Tây), lô thanh long trồng dưới ánh sáng nhân tạo cuối cùng của vụ đã được tiêu thụ vào tháng 3. Tuy nhiên, hiệu quả thị trường không đạt kỳ vọng ban đầu. Giá bán thực tế chỉ đạt khoảng 5 nhân dân tệ/kg (khoảng 18.000 đồng/kg) thấp hơn đáng kể so với mức dự báo khoảng 8,4 nhân dân tệ/kg (gần 30.000 đồng). Thanh khoản thị trường yếu khiến việc tiêu thụ gặp khó, buộc nhiều doanh nghiệp chấp nhận mất tiền đặt cọc để hạn chế thiệt hại.
Đại diện một cơ sở sản xuất quy mô 53 ha với sản lượng khoảng 3.000 tấn/năm cho biết, việc sử dụng đèn chiếu sáng nhân tạo thường bắt đầu từ cuối tháng 9, cho phép kéo dài thời gian thu hoạch đến tháng 3 năm sau. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết không thuận lợi trong mùa đông, đặc biệt là nhiệt độ thấp, đã ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng của cây, gây hiện tượng cháy lá và kìm hãm phát triển.
Nhìn lại toàn bộ mùa vụ, thị trường thanh long duy trì xu hướng suy yếu. Trước tháng 10, giá thanh long trồng tự nhiên tại vườn đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn khoảng 1,5 nhân dân tệ/kg – mức thấp nhất trong nhiều năm, khiến phần lớn nông dân thua lỗ. Dù ngành kỳ vọng các lô hàng cuối vụ từ mô hình chiếu sáng nhân tạo sẽ giúp cải thiện giá, thực tế cho thấy nguồn cung vẫn dư thừa, tiếp tục gây áp lực lên thị trường.
Một yếu tố đáng chú ý là cạnh tranh từ nguồn cung nhập khẩu, tiếp tục gây áp lực lên giá nội địa.
Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp lớn đã áp dụng chiến lược sản xuất khác biệt, như chủ động cắt bỏ hoa ở giai đoạn đầu để tập trung dinh dưỡng cho các vụ sau, đặc biệt là sản xuất dưới ánh sáng nhân tạo. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo chiến lược này tiềm ẩn rủi ro, nhất là khi điều kiện thời tiết bất lợi có thể ảnh hưởng đến hiệu quả cuối cùng.
Về chất lượng, thanh long ruột đỏ tại Nam Ninh có độ Brix đạt 14–16, được đánh giá cao về hình thức và hương vị. Bên cạnh đó, mô hình trồng trong nhà kính đang nổi lên như một hướng đi mới. Một số doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng nhà kính từ cuối năm ngoái nhằm kéo dài thời gian bán hàng đến tháng 4, thậm chí từng ghi nhận mức giá lên tới 15 nhân dân tệ/kg trong năm trước.
Tuy nhiên, chi phí đầu tư lớn khiến mô hình này chủ yếu do các doanh nghiệp quy mô lớn triển khai. Việc nhiều đơn vị đồng loạt mở rộng diện tích nhà kính trong năm nay cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ dư cung tiếp diễn trong các mùa vụ tới.
Trong bối cảnh thị trường chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng, nhiều nông hộ tại Nam Ninh đã bắt đầu chuyển đổi sang các loại cây trồng khác, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với ngành thanh long tại khu vực này.
Theo dragonfruit.net.vn, Việt Nam hiện là nhà cung cấp thanh long lớn nhất thế giới, chiếm thị phần cao nhất ở châu Á, châu Âu và đôi khi là cả ở Mỹ. Trong khi đó, Thái Lan và Israel là các nhà cung cấp lớn thứ hai và thứ ba trên thị trường châu Âu.
Từ năm 2010 đến 2020, diện tích thanh long có tốc độ tăng trưởng đạt 15,1%/năm và đạt cao nhất với 65.500 ha năm 2020 . Nhưng từ sau năm 2020 do ảnh hưởng dịch Covid-19 và chính sách Zero-Covid của Trung Quốc cho nên diện tích trồng thanh long nước ta giảm hơn 9.000 ha so với năm 2020 và đến nay chỉ còn dưới 60.000 ha.
Một trong những lý do sụt giảm lớn nhất của thanh long là do thị trường chủ đạo Trung Quốc hiện đã trồng loại cây này với diện tích rất lớn. Mới đây, Trung Quốc công bố trồng được 67.000 ha thanh long, sản lượng 1,6 triệu tấn, nhiều hơn Việt Nam cả về diện tích, sản lượng. Chính vì Trung Quốc có quy mô về diện tích và sản lượng tăng nhanh, cho nên nhu cầu nhập khẩu hạn chế.