Sự phân hóa từ cuộc khủng hoảng năng lượng ở Trung Đông
Những diễn biến căng thẳng trong cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng thế giới, khiến giá khí đốt tự nhiên giao dịch toàn cầu liên tục lập đỉnh mới.
Các cuộc tấn công vào các nhà sản xuất năng lượng tại vùng Vịnh đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Hạ tầng năng lượng của Qatar chịu nhiều hư hại. Các mối đe dọa quân sự đến từ 2 phía khiến tàu chở dầu không thể lưu thông qua eo biển Hormuz. Tình trạng này phơi bày sự phân cực rõ rệt trên thị trường năng lượng giữa các quốc gia nhập khẩu và xuất khẩu.
Trong khi các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu tại châu Âu và châu Á phải cạnh tranh để giành nguồn cung năng lượng khan hiếm, Hoa Kỳ lại ở trạng thái trái ngược.
Mỹ là quốc gia sản xuất và tiêu thụ khí đốt lớn nhất thế giới, đồng thời đang dư thừa nguồn cung đáng kể. Điều này khiến giá khí đốt nội địa duy trì ở mức thấp trong 17 tháng qua.
Chênh lệch giá giữa Mỹ và phần còn lại của thế giới ngày càng nới rộng, chủ yếu do hệ thống đường ống nội địa đã đầy công suất và các nhà máy LNG không thể tiếp nhận thêm nguyên liệu.
Các công ty xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ đã tăng cường vận chuyển lên mức cao kỷ lục trong năm 2026, bù đắp cho sự sụt giảm mạnh trong xuất khẩu năng lượng của Qatar.
Số liệu cho thấy kể từ khi xung đột bắt đầu ngày 28/2, giá khí đốt kỳ hạn tại Henry Hub (Louisiana) giảm 12% xuống còn 2,52 USD/triệu BTU.
Ngược lại, giá khí đốt quốc tế tăng 84% tại châu Âu và 108% tại châu Á, lên khoảng 21–22 USD/triệu BTU.
Trên thị trường dầu mỏ, giá dầu Brent ở quanh mức từ 107 USD đến 111 USD/thùng và dầu chuẩn Mỹ khoảng 101 USD đến 104 USD/thùng, đều tăng hơn 50% do tác động từ chiến tranh.
Áp lực chi phí và tình trạng dư thừa tại các vùng khai thác trọng điểm
Theo Reuters, Hoa Kỳ có đủ nguồn cung để đáp ứng nhu cầu nội địa và cung cấp cho các nhà máy hóa lỏng, nhưng hạ tầng LNG đã gần chạm trần công suất từ trước khi xung đột nổ ra. Do đó, doanh nghiệp không thể chuyển đổi thêm khí đốt thành hàng xuất khẩu, dù giá năng lượng thế giới tăng cao.
Tại lưu vực Permian (Texas), giá khí đốt thậm chí thấp hơn nhiều so với giá chuẩn. Giá giao ngay tại Waha Hub liên tục dưới 0 USD trong phần lớn thời gian năm nay do hệ thống đường ống không thể vận chuyển thêm sản lượng dư thừa.
Hệ quả là nhiều nhà sản xuất phải trả tiền để chuyển khí đi nơi khác, khiến khí tự nhiên bị xem như sản phẩm phụ của khai thác dầu.
Khí đốt dư thừa khiến các nhà tập đoàn lớn tại Mỹ phải trả tiền để vận chuyển năng lượng đi nơi khác.
Theo Bộ Năng lượng Mỹ, sản lượng khí đốt đạt kỷ lục 107,7 tỷ feet khối/ngày năm 2025 và dự kiến tiếp tục tăng để phục vụ nhu cầu từ trung tâm dữ liệu và các dự án LNG mới.
Sản lượng khí đốt tăng cao một phần do các doanh nghiệp đẩy mạnh khai thác dầu mỏ tại các giếng dầu sắp cạn kiệt. Trong khi đó, việc đầu tư và xây dựng thêm các tuyến đường ống dẫn khí mới đòi hỏi thời gian thực hiện kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Các chuyên gia phân tích tại Bank of America nhận định rằng, tình trạng nghẽn cổ chai trong giao thông vận tải năng lượng chỉ có thể được giải quyết vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2027.
Một số khu vực như New England vẫn chịu tác động từ giá năng lượng quốc tế do thiếu kết nối hạ tầng và phải nhập khẩu khí đốt với chi phí cao để phục vụ nhu cầu sưởi ấm.
Biến động lợi nhuận và chiến lược thích ứng của các doanh nghiệp
Trong bối cảnh thị trường biến động, các công ty sở hữu nguồn LNG linh hoạt đang hưởng lợi lớn từ chênh lệch giá. Sau khi nguồn cung từ Qatar bị gián đoạn, nhiều khách hàng quốc tế chuyển sang tìm nguồn từ Mỹ. Những doanh nghiệp như Venture Global trở thành đối tác quan trọng khi có thể cung cấp các lô hàng năng lượng giao ngay cho bên trả giá cao.
Công suất LNG của Mỹ được dự báo sẽ tăng gấp đôi trong 5 năm tới, đạt 35 tỷ feet khối/ngày vào năm 2030, so với 18 tỷ feet khối năm 2025.
Tuy nhiên, lợi ích không phân bổ đồng đều. Các nhà khai thác bán khí trực tiếp cho doanh nghiệp LNG chịu áp lực lợi nhuận do phải giao dịch theo giá nội địa thấp. Nguồn cung năng lượng dồi dào và nhu cầu yếu trong mùa xuân khiến giá khí giảm, buộc nhiều công ty phải điều chỉnh chiến lược.
Điển hình là EQT, nhà sản xuất khí đốt lớn thứ hai tại Mỹ cùng với Expand Energy đã chủ động cắt giảm sản lượng. Doanh nghiệp coi đây là hình thức “lưu trữ trong lòng đất”, tạm dừng khai thác khi giá thấp để chờ thị trường phục hồi vào cuối năm.
Cách tiếp cận này giúp tránh bán tài nguyên dưới giá trị và hạn chế chi phí vận chuyển trong bối cảnh hạ tầng quá tải.