Hàng giá rẻ bủa vây trên "chợ điện tử", hàng Việt giữ khách bằng gì?

Rẻ chưa đủ để giữ chân người mua

Chiều 11/6, giữa các gian hàng OCOP tại Hội chợ hàng Việt Đà Nẵng 2026, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, ở phường Hải Châu, cầm lên rồi đặt xuống vài sản phẩm thực phẩm đóng gói. Bà xem kỹ bao bì, nơi sản xuất, hạn dùng, rồi mới hỏi người bán về cách bảo quản.

Trước đây thấy hàng Trung Quốc trên mạng rẻ, mẫu mã đẹp, đặt cho khỏe. Nhưng gần đây đọc báo, xem mạng xã hội thấy nhiều thông tin về hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc, nhất là những thứ ảnh hưởng đến sức khỏe, nên quay lại tìm hàng trong nước, bà Hiền nói.

Người tiêu dùng tìm hiểu, lựa chọn các sản phẩm hàng Việt tại Hội chợ hàng Việt Đà Nẵng 2026.

Câu chuyện của bà Hiền không cá biệt. Khi thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển mạnh, người tiêu dùng Việt Nam chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể mua quần áo, đồ gia dụng, mỹ phẩm, phụ kiện, đồ chơi… từ nước ngoài với giá rất thấp. Hàng về nhanh, mẫu mã đổi liên tục, hình ảnh bắt mắt, khuyến mãi dày đặc.

Trong cuộc đua ấy, hàng Việt không chỉ cạnh tranh với hàng nhập ở chợ truyền thống hay siêu thị, mà phải đối đầu trực diện với một "chợ toàn cầu" nằm ngay trong chiếc điện thoại của người tiêu dùng.

Ở nhiều gian hàng tại hội chợ, các sản phẩm địa phương được làm khá chỉn chu: bánh dừa nướng, sản phẩm từ quế, sâm, bánh tráng, thực phẩm chế biến, hàng thủ công. Tuy nhiên, điểm yếu dễ thấy là nhiều sản phẩm vẫn chủ yếu bán bằng "niềm tin", bằng lời giới thiệu của người bán hoặc sự quen biết của khách hàng. 

Khi ra khỏi không gian hội chợ, không phải sản phẩm nào cũng có điểm bán ổn định, hệ thống phân phối rõ ràng hoặc kênh trực tuyến đủ mạnh để người tiêu dùng tìm lại.

Người dân tham quan, mua sắm tại các gian hàng Việt, ưu tiên sản phẩm có thương hiệu, chất lượng và thông tin minh bạch.

Liên quan vấn đề này, tại chương trình hội nghị đối thoại doanh nghiệp, hợp tác xã đồng hành thực hiện cuộc vận động người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam, vào chiều cùng ngày, tiến sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hương, thành viên Tổ tư vấn Đề án Made in Đà Nẵng, cho rằng sản phẩm địa phương muốn đi xa phải vượt qua ba yêu cầu: kiểm chứng được, phân phối được và hội nhập được.

Theo bà, người tiêu dùng hiện nay không chỉ hỏi sản phẩm có ngon, đẹp, giá hợp lý hay không, mà còn hỏi nguồn gốc ở đâu, cơ sở sản xuất đạt chuẩn gì, chứng nhận còn hiệu lực không, có truy xuất được không và khi muốn mua lại thì mua ở đâu.

Những câu hỏi ấy tưởng nhỏ nhưng là rào cản lớn với nhiều doanh nghiệp địa phương. Không ít sản phẩm có chất lượng, có câu chuyện, có vùng nguyên liệu, nhưng thiếu hồ sơ chất lượng, thiếu dữ liệu truy xuất, thiếu bao bì phù hợp, thiếu năng lực cung ứng ổn định. Vì vậy, khi bước vào kênh bán lẻ hiện đại hoặc thương mại điện tử, sản phẩm dễ bị hụt hơi.

TS. Nguyễn Thị Mỹ Hương cho rằng sản phẩm Đà Nẵng muốn đi xa cần kiểm chứng được, phân phối được và hội nhập được.

Trong khi đó, hàng giá rẻ từ thương mại điện tử xuyên biên giới lại đánh rất mạnh vào tâm lý "mua thử cũng không tiếc". Một món hàng vài chục nghìn đồng, nếu không dùng được, người mua có thể bỏ qua. Nhưng với hàng Việt, nhất là sản phẩm OCOP, thực phẩm, đặc sản địa phương, người tiêu dùng lại kỳ vọng cao hơn: phải an toàn, đáng tin, có hậu mãi, có thương hiệu và có trách nhiệm khi xảy ra vấn đề.

Bà Hương nhận định, nghịch lý của hàng Việt là muốn bán được giá tốt thì phải chứng minh chất lượng; muốn chứng minh chất lượng thì phải đầu tư bài bản; nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ lại thiếu nguồn lực để làm việc đó.

Niềm tin phải được bảo chứng

Bà Trần Thị Phương Lan, Giám đốc Đối ngoại miền Trung Central Retail Việt Nam, cho biết hệ thống này đang vận hành 3 điểm bán lẻ tại Đà Nẵng, tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương. Riêng siêu thị GO! Đà Nẵng hiện có 19 nhà cung cấp địa phương với 250 mã hàng, trong đó có 20 mã hàng OCOP.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, Giám đốc Đối ngoại miền Trung Central Retail Việt Nam, sản phẩm địa phương còn nhiều dư địa để mở rộng trong hệ thống siêu thị hiện đại.

Con số này, theo bà Lan, vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng sản phẩm địa phương. Central Retail cho biết 95% hàng hóa trên kệ toàn hệ thống là hàng Việt, đồng thời duy trì các hoạt động kết nối cung cầu, quảng bá sản phẩm địa phương, hỗ trợ OCOP và đưa một số sản phẩm Việt ra thị trường Thái Lan thông qua Tuần lễ hàng Việt Nam tại Thái Lan.

Vấn đề là để vào được hệ thống phân phối hiện đại, sản phẩm không thể chỉ có chất lượng theo cảm nhận. Nhà bán lẻ cần hồ sơ, tiêu chuẩn, năng lực cung ứng, bao bì, mã số, mã vạch, truy xuất, chứng nhận và khả năng duy trì chất lượng đồng đều. Đây cũng là điều mà Đề án Made in Đà Nẵng đang hướng đến.

Theo bà Hương, DaNang Value được đề xuất như một nhãn hiệu chứng nhận, không chỉ để dán lên sản phẩm cho đẹp, mà là công cụ quản trị niềm tin. Sản phẩm muốn tham gia phải được chọn lọc, công nhận, công khai thông tin, cho phép tra cứu và chịu hậu kiểm. Nếu doanh nghiệp vi phạm, việc xử lý không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn bảo vệ uy tín chung của nhãn hiệu và các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.

Bà Nguyễn Thị Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đà Nẵng đề nghị doanh nghiệp tích cực tham gia, đồng hành để nâng tầm sản phẩm Đà Nẵng.

Bà Lê Thị Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng, nhìn nhận doanh nghiệp Việt muốn cạnh tranh ở thị trường trong nước và xuất khẩu vẫn còn "tự bơi", năng lực mỏng. Theo bà, hỗ trợ doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở vài triệu đồng đi hội chợ, tập huấn hay xúc tiến đơn lẻ, mà cần một đề án đủ chiều sâu để sàng lọc, nâng cấp và bảo vệ sản phẩm có giá trị. 

Cuộc cạnh tranh với hàng giá rẻ xuyên biên giới vì vậy không thể chỉ bằng lời kêu gọi "người Việt dùng hàng Việt". Người tiêu dùng có quyền chọn thứ tốt hơn, tiện hơn, đáng tin hơn. Nếu hàng Việt muốn được chọn, phải bước ra khỏi vùng an toàn của lợi thế tình cảm.

Trong "cơn sóng" giá rẻ, chất lượng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Hàng Việt cần một hệ sinh thái đủ mạnh, sản phẩm được kiểm chứng, thương hiệu được bảo vệ, kênh phân phối được mở rộng, dịch vụ hậu mãi rõ ràng và dữ liệu minh bạch để người mua có thể kiểm tra. Khi niềm tin không còn chỉ nằm ở lời giới thiệu, mà được bảo chứng bằng tiêu chuẩn và trách nhiệm, hàng Việt mới có cơ hội cạnh tranh sòng phẳng ngay trên sân nhà.