Doanh nghiệp tư nhân góp ý cùng TP.HCM thiết kế tương lai

Nghị quyết số 68 ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã mở ra bước ngoặt lớn về thể chế, tạo động lực thúc đẩy tư nhân mạnh dạn đề xuất tham gia các dự án quan trọng của quốc gia.

Tại TP.HCM, dấu ấn của khối tư nhân cũng ngày càng đậm nét khi hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, công trình văn hóa - thể thao, an sinh xã hội đang và sắp được triển khai theo phương thức đối tác công - tư (PPP), với sự đồng hành của những tập đoàn lớn như Thaco, Sun Group, Vingroup...

Để doanh nghiệp đồng hành hiệu quả cùng TP.HCM

Để hợp tác công - tư phát huy hiệu quả hơn, các nhà đầu tư cũng đưa ra nhiều kiến nghị, đồng thời kỳ vọng thành phố tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình triển khai dự án.

Là doanh nghiệp đang triển khai loạt dự án quy mô lớn tại TP.HCM theo phương thức PPP, bên cạnh cam kết hoàn thành đúng tiến độ, Sun Group đã đề xuất hàng loạt cơ chế nhằm tháo gỡ những "điểm nghẽn" đã tồn tại nhiều năm trong quá trình triển khai dự án, từ đất đai, giải phóng mặt bằng đến công tác tái định cư.

Phối cảnh công trình Trung tâm Chính trị - Hành chính mới của TP.HCM. Ảnh: Sun Group.

Chia sẻ tại hội nghị lấy ý kiến doanh nghiệp về xây dựng Luật Đô thị đặc biệt hồi tháng 5, bà Nguyễn Thái Hoài Anh - Phó tổng giám đốc Tập đoàn Sun Group - đề xuất bổ sung vào dự thảo Luật quy định các dự án thuộc diện thu hút nhà đầu tư chiến lược được triển khai độc lập bồi thường, hỗ trợ tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Đồng thời, dự thảo Luật cần có cơ chế đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất và tạm tính nghĩa vụ tài chính từ sớm.

Đặc biệt, để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư theo hình thức PPP, hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), lãnh đạo tập đoàn đề xuất cho phép ký hợp đồng BT theo từng giai đoạn đối với các dự án có tổng mức đầu tư từ 10.000 tỷ đồng trở lên.

Đồng thời, doanh nghiệp kiến nghị bổ sung cơ chế xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính đối với quỹ đất thanh toán, khi nhà đầu tư đã có bảo lãnh ngân hàng hoặc đã nộp tiền vào tài khoản phong tỏa phục vụ thi công dự án hợp đồng BT.

Bên cạnh việc tháo gỡ các vướng mắc trong triển khai dự án, đại diện Sun Group kiến nghị Luật bổ sung các dự án của nhà đầu tư chiến lược vào nhóm được hưởng ưu đãi đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực đô thị, du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và y tế chất lượng cao.

Bàn thêm về môi trường đầu tư của thành phố, từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA), cho rằng nhiều dự án không thiếu vốn, doanh nghiệp cũng không thiếu năng lực, điều còn thiếu là một cơ chế xác định rõ "ai được quyết, quyết trong bao lâu và ai chịu trách nhiệm nếu chậm trễ".

Theo Chủ tịch SACA, điểm nghẽn lớn nhất của thành phố hiện nay không còn nằm ở việc thiếu cơ chế, mà là quá trình chuyển hóa cơ chế thành giá trị thực tiễn còn chậm.

Từ đó, ông kiến nghị TP.HCM chuyển từ tư duy "quản lý thủ tục" sang "quản trị theo kết quả". TP.HCM cần được trao quyền xây dựng cơ chế một đầu mối xử lý, một nền tảng dữ liệu dùng chung, quy định thời hạn giải quyết rõ ràng và cơ chế truy trách nhiệm cụ thể nếu xảy ra chậm trễ. Theo ông Kỳ, trong một nền quản trị hiện đại, doanh nghiệp không nên phải nhiều lần cung cấp lại những dữ liệu đã có trong hệ thống.

"Cộng đồng doanh nghiệp TP.HCM không chỉ mong chờ thêm các chính sách ưu đãi, mà quan trọng hơn là một thể chế có thể dự đoán, một bộ máy dám chịu trách nhiệm và một cơ chế thực thi đủ nhanh để biến cơ hội thành tăng trưởng thực sự", ông Kỳ nói.

Tư nhân cùng kiến tạo tương lai TP.HCM

Không chỉ kiến nghị về cơ chế đầu tư, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động đề xuất các định hướng phát triển dài hạn cho TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Đặt "đại bản doanh" tại TP.HCM, cũng là doanh nghiệp được TP.HCM giao thực hiện, nghiên cứu 2 dự án đường sắt quan trọng nối đến sân bay Long Thành (tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm và đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành), Chủ tịch Thaco Trần Bá Dương nhìn nhận tốc độ phát triển đô thị trong nhiều năm qua của thành phố luôn vượt xa khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị.

Chia sẻ tại hội thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm, trong bối cảnh TP.HCM cấp bách tái cấu trúc không gian phát triển sau sáp nhập, ông đề xuất bản quy hoạch tổng thể TP.HCM cần thêm các giải pháp giao thông di chuyển hiệu quả cho các vùng nội đô và khu vực lân cận để giải quyết triệt để những bất cập hiện nay.

Công trường thi công tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm tại khu vực Thủ Thiêm, phường An Khánh, TP.HCM. Ảnh: Quỳnh Danh.

Xa hơn câu chuyện hạ tầng, theo lãnh đạo Thaco, TP.HCM cũng cần định vị rõ vị thế và thế mạnh riêng biệt trong bối cảnh các địa phương khác trong nước và nhiều đô thị lớn trong khu vực đều đang phát triển mạnh mẽ. Ông đề xuất thành phố cần hướng tới phát triển các khu công nghiệp chuyên ngành tích hợp, kết hợp chặt chẽ giữa công nghiệp hỗ trợ trong nước với các doanh nghiệp FDI; có định hướng rõ ràng về các ngành công nghệ mới nổi như chip bán dẫn hay trí tuệ nhân tạo để có sự đầu tư đúng đắn.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Thaco Trần Bá Dương cho rằng TP.HCM cần có cơ chế rõ ràng để doanh nghiệp tham gia đầu tư vào hạ tầng số, trong bối cảnh thành phố phấn đấu đưa đóng góp của kinh tế số lên khoảng 40% GRDP vào năm 2030.

Trong lĩnh vực được xem là động lực phát triển mới của TP.HCM này, Tập đoàn VNG cũng có nhiều góp ý, nhằm đổi mới mô hình quản trị đô thị, tạo động lực cho các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ số và công nghệ chiến lược phát triển.

Góp ý cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, tập đoàn đề xuất cho phép TP.HCM được ban hành các danh mục ngành nghề, lĩnh vực được ưu tiên hậu kiểm và bộ nguyên tắc tiêu chí xác định các lĩnh vực ngành nghề có tính rủi ro, nhằm giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa sản phẩm, dịch vụ mới ra thị trường.

Bên cạnh đó, dựa trên chủ trương của Trung ương thể hiện qua Luật Dữ liệu 2024, coi dữ liệu là một "tài sản chiến lược", doanh nghiệp đề xuất Luật Đô thị đặc biệt thể chế hóa việc sử dụng dữ liệu và những cơ sở dữ liệu dùng chung để các cơ quan Nhà nước, tổ chức và doanh nghiệp có thể kết nối, sử dụng dữ liệu mở mà đảm bảo không gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và dữ liệu cá nhân.

Việc tiếp cận dữ liệu nhanh chóng giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình tham khảo thị trường, kiểm tra và phát triển sản phẩm công nghiệp mới, nhanh chóng bắt kịp sự phát triển của các doanh nghiệp khác trên thế giới.

Khi dữ liệu đã có sẵn và lưu thông giữa các bên, doanh nghiệp có thể rút ngắn thủ tục hành chính. Trong hồ sơ, doanh nghiệp chỉ cần tra cứu và bổ sung thêm các thông tin mới. Đồng thời, doanh nghiệp cũng có thể hợp tác hỗ trợ nhà nước phát triển các nền tảng, cơ sở dữ liệu và trung tâm dữ liệu.

Không chỉ đóng góp các định hướng phát triển cho TP.HCM, VNG và nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn như Vingroup, Sovico, CT Group, FPT, Hoa Sen và các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp nước ngoài còn cam kết góp vốn cùng ngân sách Nhà nước thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng.

Quỹ sẽ hỗ trợ các lĩnh vực trọng điểm như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ xanh, tự động hóa, robot, đồng thời thúc đẩy các giải pháp về kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số phù hợp với định hướng phát triển bền vững của TP.HCM.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào các lĩnh vực mới như tài chính số, dữ liệu, công nghệ hay quản trị đô thị, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cần được xem là bước đi quan trọng.

Tuy nhiên, hiệp hội lưu ý cơ chế thử nghiệm chỉ phát huy hiệu quả nếu đi kèm hàng rào pháp lý rõ ràng. HUBA đề nghị Luật Đô thị đặc biệt cần quy định cụ thể trách nhiệm pháp lý, cơ chế chuyển tiếp và lộ trình hoàn thiện chính sách với các mô hình đã chứng minh hiệu quả thực tế. Ngoài doanh nghiệp, cán bộ thực thi cũng cần được bảo vệ để giảm tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm khi triển khai mô hình mới.