Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ làm thay đổi diện mạo thung lũng Silicon mà còn đang tạo ra một cơn địa chấn ngược tại các sạp hàng đồ cũ ở Thâm Quyến.
Khi các ông lớn như Samsung hay Micron mải mê chạy theo những đơn hàng chip cao cấp cho máy chủ AI, những chiếc điện thoại "đắp chiếu" trong ngăn kéo bỗng chốc trở thành mỏ vàng lộ thiên.
Từ phế liệu đến "hàng hiệu" của giới thợ máy
Theo ghi nhận từ Bandao Metropolis Daily, thị trường thu mua điện thoại cũ tại Trung Quốc đang chứng kiến một đợt tăng giá trên diện rộng chưa từng có. Những thiết bị vốn dĩ trước đây chỉ được định giá vài chục tệ làm kỷ niệm, nay dễ dàng được thu mua với giá trên 100 nhân dân tệ (tương đương khoảng 14,5 USD). Cá biệt, có những trường hợp hai chiếc điện thoại hỏng, hoàn toàn không còn khả năng hoạt động, vẫn được chốt đơn ở mức 308 nhân dân tệ.
Ông Yang, một tiểu thương trong lĩnh vực thu mua đồ điện tử, chia sẻ rằng giá cả biến động theo từng giờ, có ngày phải điều chỉnh bảng giá tới hai lần. Lượng khách hàng tìm đến không chỉ để bán lẻ một chiếc, mà có người mang theo 5-6 thiết bị cũ cùng lúc và rời đi với số tiền mặt gần 1.000 nhân dân tệ.
Tại sao những "đống sắt vụn" này lại có giá đến thế? Câu trả lời nằm ở những thanh RAM và bộ nhớ NAND Flash bên trong. Theo Bandao Metropolis Daily, chip nhớ được thu hồi và tân trang từ điện thoại cũ có thể đạt hiệu suất tiệm cận 90% so với hàng mới, nhưng chi phí lại rẻ hơn từ 40% đến 60%.
Quan trọng hơn, trong bối cảnh khan hàng, việc mua chip cũ giúp các nhà sản xuất thiết bị nhỏ lẻ (như camera an ninh, khóa cửa thông minh) bỏ qua được thời gian chờ đợi cung ứng kéo dài hàng tháng trời.
Nguồn cơn của sự khan hiếm này bắt nguồn từ một sự dịch chuyển mang tính chiến lược của các nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới. Samsung, Micron và SK Hynix đang dồn lực cho cuộc đua HBM (High Bandwidth Memory), loại bộ nhớ băng thông cao dành riêng cho các máy chủ AI.
Báo cáo của TrendForce cho thấy lượng giao hàng chip AI dự kiến sẽ tăng hơn 28% trong năm 2026, qua đó thúc đẩy nhu cầu DRAM và NAND.
Dữ liệu Biggo Finance và các báo cáo của TrendForce được dẫn lại bởi hãng tin Reuters cho thấy một máy chủ AI cần lượng bộ nhớ cao gấp 8 lần so với máy chủ thông thường. Để tối ưu hóa lợi nhuận, các gã khổng lồ đã chuyển hướng tới 90% năng suất sang các dòng chip cao cấp này, trực tiếp bỏ rơi phân khúc chip nhớ phổ thông (consumer-grade) như DDR4.
Hệ quả là giá giao ngay (spot price) của các mô-đun bộ nhớ đã tăng vọt 200-400% vào cuối năm 2025. Đà tăng này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại và có thể tiến thêm 80-95% nữa vào quý I/2026.
Khi điện thoại mới cũng "bỏng tay"
Áp lực từ thượng nguồn đã nhanh chóng lan tỏa xuống thị trường hàng tiêu dùng. Tại thị trường tỷ dân, một làn sóng tăng giá điện thoại mới đang hình thành rõ nét. Sau khi Oppo và OnePlus nổ phát súng đầu tiên vào đầu tháng 3, các thương hiệu như Vivo và iQOO cũng nhanh chóng điều chỉnh tăng từ 500 đến 1.000 nhân dân tệ cho các dòng sản phẩm của mình.
Ngay cả các ông lớn như Xiaomi cũng không giấu nổi sự lo ngại. Chủ tịch Lu Weibing thừa nhận áp lực chi phí linh kiện sẽ còn kéo dài. Hiện nay, chip nhớ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong hóa đơn nguyên vật liệu (BOM), khiến biên lợi nhuận của các dòng smartphone tầm trung và giá rẻ bị bào mòn nghiêm trọng.
Người tiêu dùng hiện đang đứng trước hai lựa chọn: Hoặc là tận dụng các gói trợ giá từ Chính phủ (lên tới 15% cho thiết bị dưới 6.000 nhân dân tệ) để lên đời máy ngay, hoặc là chấp nhận chờ đợi đến sau năm 2027 với hy vọng nguồn cung chip sẽ hạ nhiệt.
Dù việc bán điện thoại cũ đang mang lại một khoản thu nhập khá cho người dân, các chuyên gia bảo mật vẫn đưa ra những khuyến cáo thận trọng. Trong cơn sốt "biến rác thành tiền", nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân là rất lớn. Những xưởng tháo dỡ thủ công hoàn toàn có thể sử dụng các thủ thuật phần mềm để khôi phục ảnh, danh bạ và thông tin thanh toán từ những thiết bị đã bị xóa dữ liệu theo cách thông thường.
Trước khi biến chiếc điện thoại cũ thành tiền mặt, người dùng được khuyên nên thực hiện khôi phục cài đặt gốc nhiều lần và ghi đè dữ liệu rác vào bộ nhớ để đảm bảo tính riêng tư.
Trong thế giới công nghệ hiện đại, một chiếc điện thoại hỏng có thể là một "mỏ chip" quý giá cho chuỗi cung ứng, nhưng cũng có thể là một "quả bom nổ chậm" về thông tin nếu không được xử lý đúng cách.
*Nguồn: Reuters, TrendForce, Bandao Metropolis Daily
