Di tích cần bảo tồn khẩn cấp
Những ngày qua, dư luận và báo chí đưa ra nhiều ý kiến trước việc chi 17 tỷ đồng “gia cố” hòn Vọng Phu thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch (núi Nhồi ở phường Đông Quang), đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Thanh Hóa - chủ đầu tư dự án đã thông tin chính thức về cơ sở pháp lý, quy trình kỹ thuật và thực trạng thi công dự án bảo tồn di tích.
Trao đổi với PV Tiền Phong , ông Hoàng Văn Tuấn - Phó trưởng Phòng Kỹ thuật - Thẩm định (Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Thanh Hóa) - cho biết di tích hòn Vọng Phu thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch (núi Nhồi), được cấu tạo từ đá vôi. Theo thời gian, di tích này bị phong hóa, nứt nẻ. Đặc biệt, di tích này từng bị sét đánh sạt lở 2 vị trí (bên trái sạt lở khoảng một mét khối đã bị đổ xuống, bên phải gần đỉnh sạt lở khoảng 4 m khối đã bị đổ xuống).
Hiện trạng hòn Vọng Phu sau gia cố, bảo tồn.
Không chỉ vậy, trong một thời gian dài, các hoạt động khai thác đá, nổ mìn ở khu vực xung quanh cũng gây chấn động, làm suy giảm tính liên kết tự nhiên của khối đá. Quá trình phong hóa kéo dài khiến đá mất dần tính liền khối, giảm độ bền cơ học, tiềm ẩn nguy cơ tách rời, sụp đổ, đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại lâu dài của di tích.
Để bảo đảm cơ sở khoa học và pháp lý cho việc bảo tồn di tích, UBND tỉnh Thanh Hóa đã triển khai dự án Bảo tồn, gia cố di tích hòn Vọng Phu thuộc Cụm di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch (núi Nhồi). Công trình có tổng mức đầu tư 17 tỷ đồng từ nguồn ngân sách tỉnh. Trong đó, chi phí xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 13 tỷ đồng. Dự án khởi công vào tháng 7/2025 và hoàn thành cuối năm 2025 do Liên doanh Việt Hùng - Huthaco thi công.
“Bản chất dự án bảo tồn, gia cố di tích hòn Vọng Phu liên quan kết cấu nhiều hơn, không sơn sửa hay bảo tồn gì liên quan bề mặt ngoài hay vấn đề văn hóa nên Ban được giao làm chủ đầu tư. Các đơn vị thi công cũng có kinh nghiệm tu bổ, xây dựng các công trình văn hóa, tâm linh trên địa bàn”, ông Tuấn cho hay.
Đại diện chủ đầu tư nói rằng trước khi triển khai thi công, Ban Quản lý dự án đã thành lập Hội đồng đánh giá di tích theo đúng quy định, với sự tham gia của đại diện chính quyền địa phương, Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Nghiên cứu lịch sử và Bảo tồn di sản Thanh Hóa, đơn vị tư vấn lập dự án, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công.
Việc gia cố, bảo tồn di tích hòn Vọng Phu được thực hiện trên địa hình phức tạp.
Di tích hòn Vọng Phu có màu sáng trắng sau khi dự án gia cố.
Đối với khối đỉnh hòn Vọng Phu, dự án tiến hành khoan 4 lỗ từ trên đỉnh, khoảng cách giữa các lỗ 500 mm, chiều sâu trung bình mỗi lỗ khoảng 18 m nhằm tạo liên kết dọc xuyên suốt từ phần đỉnh xuống khối đế.
Còn ở phần thân dưới (khối thân 2), tại các vị trí đá đua ra tiếp tục khoan bổ sung 3 lỗ để tăng cường khả năng liên kết với khối đế, bảo đảm ổn định tổng thể.
Song song với gia cố bên trong, để chống tách rời các mảng đá ở bề mặt ngoài, toàn bộ các khe nứt xung quanh hòn Vọng Phu được trám vá bằng vữa SIKA GROUT 214-11. Trước khi trám vá, bề mặt tiếp xúc tại các vết nứt được vệ sinh kỹ lưỡng nhằm bảo đảm độ bám dính và hiệu quả kỹ thuật.
Quá trình thi công, hòn Vọng Phu được bọc ni lông chống dính, bên ngoài là lưới thép và lớp Foam, sau đó phun polyurea tạo lớp bao bọc có độ bền cao, giúp bảo vệ bề mặt đá khỏi các tác động cơ học trong suốt quá trình khoan, cấy thép và bơm vữa.
Sau khi hoàn thành các hạng mục gia cố, lớp bọc bảo vệ được tháo dỡ theo từng lớp một mét, kết hợp kiểm tra lại toàn bộ bề mặt khối đá, nếu phát hiện phát sinh vết nứt mới sẽ tiếp tục bơm trám vữa theo đúng quy trình kỹ thuật ban đầu.
Vì sao hòn Vọng Phu có màu “sáng trắng” sau gia cố?
Theo chủ đầu tư dự án, trước thời điểm thi công, phần lớn bề mặt di tích bị bao phủ bởi lớp rêu, bụi tích tụ lâu ngày nên có màu sẫm tối.
Trong quá trình thi công, việc bọc ni lông trước khi phun Foam đã ngăn vật liệu bám vào đá, sau khoảng hai tháng, khi tháo lớp bọc, lớp rêu, bụi bong ra, để lộ màu trắng tự nhiên vốn có của đá vôi.
Chủ đầu tư khẳng định dự án không sử dụng sơn hay bất kỳ vật liệu phủ màu nào lên bề mặt hòn Vọng Phu, việc thay đổi màu sắc chỉ là hệ quả của quá trình làm sạch tự nhiên, trả lại diện mạo nguyên bản cho di tích.
Ngành chức năng đang rà soát, làm rõ các thông tin về dự án.
“Hiện đơn vị hoàn thiện dọn dẹp vệ sinh, môi trường quanh dự án thông qua việc xịt vòi nước. Tuy nhiên, việc dùng vòi xịt nước để rửa trôi các lớp bụi, bột đá, vữa sau quá trình thi công và trả lại màu hài hòa cho hòn Vọng Phu như lúc trước cần có thời gian, rêu phong tự nhiên”, đại diện chủ đầu tư thông tin.
Trước đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng đã có ý kiến chỉ đạo giao Sở VHTTDL chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng, Ban Quản lý dự án và các đơn vị liên quan khẩn trương kiểm tra, đối chiếu nội dung phản ánh với hồ sơ khoa học di tích và hồ sơ dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt sau khi xuất hiện nhiều ý kiến xoay quanh việc “gia cố” hòn Vọng Phu 17 tỷ đồng.
Trên cơ sở kết quả rà soát, các cơ quan chức năng có trách nhiệm chủ động cung cấp thông tin chính thức cho báo chí và dư luận xã hội, bảo đảm tính thống nhất, chính xác, đúng quy định của pháp luật về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.
