Được chấm điểm 4,4/5 trên Tripadvisor, nhà hàng Việt Monsieur Vuong ở Berlin, Đức được nhiều tạp chí du lịch dành lời khen tặng: Một trong những nhà hàng tiên phong khởi xướng trào lưu ẩm thực châu Á đang càn quét Berlin; Phở Việt Nam chính gốc; Giải thưởng Travelers' Choice 2024: Được TripAdvisor công nhận là một trong những điểm đến ẩm thực hàng đầu của Berlin.
Khuong Dat Vuong là một trong 20 gương mặt trong triển lãm "Việt Đức: 20 Gương mặt, 20 Câu chuyện" do Đại sứ quán Đức tại Hà Nội và Viện Goethe tổ chức nhân dịp 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Triển lãm nhằm tôn vinh 20 nhân vật xuất sắc đã góp phần định hình nên bức tranh văn hóa và xã hội Đức - Việt Nam.
Năm 1999, Khuong Dat Vuong khai trương nhà hàng Việt đầu tiên ở Berlin, chỉ với 3 món: phở, mì hoành thánh và nộm miến, thời điểm ẩm thực châu Á người Đức biết đến chủ yếu là món Hoa.
Với Khuong Dat Vuong, ẩm thực là nơi biểu hiện những thiếu thốn anh đã trải qua, những kỷ niệm thời ấu thơ ở Việt Nam của một người nhập cư gốc Việt.
Tuổi thơ nhiều đứt gãy
Sau năm 1975, gia đình anh Khuong Dat Vuong di cư ra nước ngoài để tìm kiếm cuộc sống mới.
Hành trình này bắt đầu vào năm 1982 khi anh mới 8 tuổi và gia đình chia thành hai nhóm. Mẹ cùng hai người con xuất ngoại trước, trong khi đến năm 1987, anh cùng ba và em gái mới hoàn tất chuyến đi, chính thức đặt chân đến Đức và định cư tại đó cho đến nay.
Nhưng việc đến được Đức không đồng nghĩa gia đình anh được đoàn tụ. Kể từ năm 7 tuổi, khi mẹ cùng người chị gái và em trai đến nước Đức trước, Khuong Dat Vuong đã luôn có cảm giác bị bỏ rơi.
"Trong ký ức của tôi, một phần lý trí biết mẹ mình đã đến nơi nhưng trong tâm hồn một đứa bé 7 - 8 tuổi, luôn có cảm giác mẹ đã bỏ mình, mẹ không mang mình theo", anh nói.
Đến khi gặp lại mẹ, đã là 7 năm trôi qua. "7 năm trong tuổi thơ của một đứa trẻ đang tuổi lớn, là xa cách lắm", Khuong Dat Vuong nói.
Người chị gái chỉ còn nói được chút ít tiếng Việt. Em trai của Khuong Dat Vuong thì nói tiếng Đức hoàn toàn.
"Mình sống trong hoài niệm, mình nhớ ngày xưa nhưng giờ thực tế lại quá khác biệt, không chỉ giữa anh chị em mà cả ba mẹ".
Sau 2 năm đoàn tụ, ba mẹ Khuong Dat Vuong ly hôn.
"Có những nhịp cầu gãy đổ trong gia đình", Khuong Dat Vuong nói.
Đến một môi trường hoàn toàn xa lạ và không phải thiên đường như mình tưởng tượng, lại đối mặt với những gãy đổ trong gia đình, điều này mang lại cho những đứa trẻ nhiều tổn thương và thất vọng.
Cảm thấy cô đơn, 14 tuổi, Khuong Dat Vuong quyết tâm học tiếng Đức thật nhanh để hiểu chị, em của mình, để có bạn.
14 tuổi mới bắt đầu học tiếng Đức nên tiếng Đức của anh vẫn còn âm tiếng Việt. "Tôi không lột xác được. Nhưng không sao, tôi là người Việt mà", anh nói.
Mời người qua đường thử nước lèo
Thời điểm đó Khuong Dat Vuong vừa đi học, đi làm để trang trải cuộc sống. Anh làm nhiều công việc: làm vệ sinh, phục vụ, rửa ly quán bar, bỏ nhật báo…
Từ công việc chạy bồi tại các nhà hàng, Khuong Dat Vuong phát hiện mình có năng khiếu trong ngành dịch vụ. Khách của quán bar thường rất đông nhưng Khuong Dat Vuong luôn nhớ tên và món đồ uống yêu thích của khách.
Thi thoảng, mời bạn bè về nhà chơi, Khuong Dat Vuong hay nấu các món Việt để đãi bạn và nhận được nhiều lời khen của bạn bè dành cho tài nấu ăn của mình. Anh lấy đó làm vốn liếng để mở nhà hàng riêng.
Năm 1999, Khuong Dat Vuong khai trương Monsieur Vuong, nhà hàng Việt đầu tiên ở thủ đô Berlin, Đức. Thời đó, các quán ăn châu Á thường là nhà hàng kiểu Trung Hoa.
Anh quyết định rằng thực đơn của mình chỉ có 3 món: phở gà, mì hoành thánh, nộm miến tôm. "Tôi làm ít, nhưng tập trung vào thế mạnh của mình", anh nói.
Khuong Dat Vuong trải qua năm đầu tiên đầy khó khăn, vì người Đức khi ấy không biết đồ ăn Việt là gì. Có những ngày anh bán được có 20 mark trong khi tiền nhà mấy ngàn mark/tháng.
Khi mới bắt đầu, anh cũng vấp phải sự phản đối của gia đình. "Ba tôi nói người Đức đâu có ăn nước mắm. Ngày khai trương, tôi lủi thủi làm một mình", anh kể lại.
Nhiều ngày, Khuong Dat Vuong ngồi khoanh tay trong quán, thấy ai đi qua có vẻ tò mò là anh chạy ra chào: "Tao bán đồ Việt Nam, muốn thử không?"
Khuong Dat Vuong cho người qua đường thử một xíu nước lèo phở. Họ khen ngon, rồi anh đưa lời mời: "Khi nào rảnh qua nha!"
Phở là một trong ba món đầu tiên được Khuong Dat Vuong đưa vào thực đơn cho nhà hàng của mình. Ảnh: Monsieur Vuong
Dần dần, Monsieur Vuong chinh phục được người Đức. Chỉ sau 2 năm, Khuong Dat Vuong đã trả được hết nợ số tiền vay thêm để mở nhà hàng.
"Giờ thì một ngày anh dùng đến 3 thùng nước mắm, mỗi thùng 24 chai", Khuong Dat Vuong cười nói. Nhưng anh cho rằng đây không phải thành công riêng của mình mà bởi ẩm thực Việt rất ngon. "Món ăn Việt hài hòa âm dương, nhẹ nhàng, hiếm nơi nào trên thế giới có được."
Nói về lý do bắt đầu với phở, mì hoành thánh, Khuong Dat Vuong lý giải: "Phở là món ăn tiêu biểu của Việt Nam. Còn mì hoành thánh là bởi khi xưa, trong xóm nơi tôi sống ở Sài Gòn, có 1 quán mì, mỗi lần đi qua, mùi thơm của mì bốc lên, nhưng hồi đó còn nhỏ, không có tiền để ăn. Tôi từng hứa là sau này có tiền sẽ tự nấu ở nhà ăn cho đã".
Vì thế, với Khuong Dat Vuong, Monsieur Vuong không chỉ là một nhà hàng đơn thuần. Đó là ngôi nhà, là nơi biểu hiện tinh thần, cũng là nơi ôm ấp những thiếu thốn trong ký ức của mình.
"Cái thiếu thốn tôi không bao giờ bù đắp được, đó là 8 năm mẹ con không ở gần nhau. Ẩm thực là cách mình giải tỏa, là những điểm chung giữa tôi và mẹ", Khuong Dat Vuong nói.
"Cá bỏ vô nước"
Năm 1991, Khuong Dat Vuong trở về Việt Nam lần đầu tiên. "Nhớ quê hương lắm, thật sự rất nhớ quê hương và cả hồi hộp nữa", anh nói.
"Tuổi thơ của tôi là những ký ức buồn và u tối. Tôi chỉ muốn thoát khỏi giai đoạn đó. Khi trở về Việt Nam, tôi thấy như cá bỏ vô nước, thấy ấm cúng vô cùng. Tôi ăn những món ăn của mình mà Đức không có, bánh bèo, bánh ướt, món mắm, bún mắm, cơm tấm…"
"Sau năm 1991, năm nào tôi cũng về Việt Nam một lần. Mê lắm!"
Khuong Dat Vuong chia sẻ, ở Đức, anh không bao giờ thấy mình là người Đức, nhưng về Việt Nam anh cũng không hoàn toàn cảm thấy mình là người Việt Nam.
"Tôi luôn có một tâm trạng lơ lửng. Có lẽ tôi là người của mọi nơi. Những kinh nghiệm sống của tôi không chỉ có từ riêng nước Đức hay chỉ ở Việt Nam. Nước Đức đã cho tôi phương tiện để đạt được những gì tôi có ngày hôm nay. Người Việt mình biết mang ơn và tôi cũng mang lại cho nước Đức nhiều điều".
