Hội đồng giám sát Volkswagen ngày 3/9 đã nhất trí thông qua kế hoạch tái cấu trúc quy mô lớn do CEO Oliver Blume thúc đẩy. Theo Financial Times, quyết định được đưa ra sau quá trình đàm phán kéo dài giữa ban lãnh đạo, đại diện người lao động và bang Lower Saxony - nơi Volkswagen đặt trụ sở và nhiều nhà máy.
Volkswagen gọi đây là “chương trình chuyển đổi sâu rộng nhất” trong lịch sử tập đoàn. Một trong những nội dung lớn nhất là điều chỉnh quy mô nhân sự trên toàn cầu, cắt giảm khoảng 50.000 vị trí, bao gồm cả các vị trí quản lý, dự kiến phải cắt giảm.
Con số này chưa bao gồm khoảng 50.000 vị trí Volkswagen đã cắt giảm kể từ năm 2024. Như vậy, nếu kế hoạch mới được thực hiện đầy đủ, quy mô nhân sự của tập đoàn có thể giảm tổng cộng khoảng 100.000 vị trí so với trước khi quá trình thu hẹp bắt đầu.
Volkswagen hiện vẫn là một trong những doanh nghiệp công nghiệp lớn nhất nước Đức, với khoảng 652.000 nhân viên trên toàn cầu. Riêng tại Đức, số lao động đã giảm từ 275.000 người năm 2023 xuống còn khoảng 254.000 người vào cuối tháng 6/2026.
Cứ 2 mẫu xe sẽ loại bỏ 1
Không chỉ nhân sự, Volkswagen còn chuẩn bị thu hẹp mạnh danh mục sản phẩm.
Theo đó, tập đoàn dự kiến loại bỏ 1 trong mỗi 2 mẫu xe trong vòng 9 năm tới. Mục tiêu là giảm độ phức tạp trong hoạt động và tập trung sản lượng vào số lượng mẫu xe ít hơn. Khi mỗi mẫu xe còn lại được sản xuất với quy mô lớn hơn, Volkswagen kỳ vọng có thể giảm chi phí đơn vị nhờ lợi thế kinh tế theo quy mô.
Song song với việc có ít mẫu xe hơn, khách hàng Volkswagen cũng sẽ có ít khả năng lựa chọn chiếc xe với những trang bị cụ thể theo ý muốn. Tập đoàn đặt mục tiêu giảm 75% “độ phức tạp” của những chiếc xe được sản xuất, tức thu gọn mạnh số lượng biến thể và cấu hình.
Volkswagen cho biết các mẫu xe được ưu tiên sẽ tập trung vào thiết kế và công nghệ, đồng thời hưởng lợi từ việc có ít biến thể hơn. Theo hãng, chiến lược này sẽ tạo ra “sản lượng cao hơn trên mỗi mẫu xe, chi phí thấp hơn và lợi thế kinh tế theo quy mô mạnh hơn”.
Đây là hai phần khác nhau trong kế hoạch: Volkswagen vừa muốn giảm khoảng một nửa số model trong danh mục, vừa muốn đơn giản hóa mạnh số phiên bản và cấu hình bên trong những model được giữ lại.
Thừa công suất hơn 500.000 xe mỗi năm
Việc thu hẹp danh mục diễn ra trong bối cảnh chính Volkswagen thừa nhận năng lực sản xuất hiện tại lớn hơn nhu cầu thị trường.
Hội đồng giám sát tập đoàn cho biết công suất sản xuất tại châu Âu đang vượt nhu cầu hơn 500.000 xe mỗi năm.
Financial Times nêu đích danh bốn nhà máy tại Emden, Zwickau, Hanover và Neckarsulm. Trước đó, CEO Oliver Blume cho biết những cơ sở này sẽ không được phân bổ mẫu xe mới nếu chi phí không được kéo xuống. Volkswagen cho biết song song với việc tìm cách cải thiện khả năng cạnh tranh của các nhà máy, tập đoàn đang đánh giá “các phương án sử dụng thay thế” cho những cơ sở này. FT lưu ý điều này đồng nghĩa nguy cơ đóng cửa nhà máy vẫn là một phần trong cuộc tái cấu trúc, dù Volkswagen chưa công bố quyết định đóng cửa cụ thể nào trong kế hoạch vừa được phê duyệt.
Sau khi kế hoạch tái cấu trúc được thông qua, Volkswagen cho biết hãng đang đồng thời đánh giá “các phương án sử dụng thay thế” cho những nhà máy trên. Tuy nhiên, tập đoàn chưa công bố quyết định đóng cửa cụ thể nào.
Sức ép dư thừa công suất không phải mới xuất hiện. Trước đây, lãnh đạo Volkswagen cho biết thị trường ô tô châu Âu sau đại dịch đã nhỏ hơn khoảng 2 triệu xe mỗi năm, xuống còn khoảng 14 triệu xe. Riêng Volkswagen bán ít hơn khoảng 500.000 xe mỗi năm tại châu Âu, lượng sản xuất tương đương công suất của khoảng hai nhà máy.
Cuộc tái cấu trúc diễn ra khi kết quả kinh doanh của Volkswagen chịu sức ép lớn.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, lượng xe bán ra của tập đoàn giảm 8,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lợi nhuận hoạt động giảm 11,6%. Financial Times cho biết Volkswagen đang chịu tác động từ sự cạnh tranh ngày càng mạnh của các hãng xe Trung Quốc, thuế quan của Mỹ và sức cầu yếu tại thị trường châu Âu kể từ sau đại dịch.
Volkswagen hiện đặt mục tiêu nâng biên lợi nhuận hoạt động lên 9% vào năm 2030, so với mức chỉ 3,8% trong nửa đầu năm nay. Việc giảm nhân sự, thu hẹp số mẫu xe và giảm công suất dư thừa đều nằm trong kế hoạch mới.
Tại Mỹ, CNN cho biết thuế quan có thể khiến Volkswagen phải chịu thêm khoảng 4,7-5,8 tỷ USD chi phí trong năm nay. Tập đoàn sản xuất khoảng 200.000 xe tại Mỹ nhưng vẫn nhập khoảng 240.000 xe từ châu Âu mỗi năm với mức thuế 15% và 287.000 xe từ Mexico với mức thuế 27,5%.
Volkswagen cũng từng đặt mục tiêu chuyển dịch mạnh sang xe điện. Tuy nhiên, sau khi chính quyền ông Trump cắt giảm hỗ trợ đối với xe điện, hãng đã dừng sản xuất ID.4 dành cho thị trường Mỹ vào tháng 4. Tại châu Âu, kế hoạch xe điện của Volkswagen cũng chịu sức ép từ sự gia tăng doanh số của các hãng ô tô điện Trung Quốc.
Cuộc giằng co bên trong Volkswagen
Kế hoạch tái cấu trúc đã trải qua quá trình đàm phán căng thẳng.
Chỉ khoảng 24 giờ trước khi thỏa thuận được thông qua, Financial Times cho biết triển vọng đạt được đồng thuận giữa ban lãnh đạo, công đoàn và bang Lower Saxony vẫn rất thấp. Cuối cùng, hội đồng giám sát đã nhất trí phê duyệt kế hoạch sau các cuộc thương lượng kéo dài.
Lower Saxony không chỉ là nơi đặt trụ sở Volkswagen mà còn là một cổ đông lớn và có khả năng ngăn chặn một số quyết định quan trọng của tập đoàn.
Một nội dung gây tranh cãi khác trong kế hoạch của Blume là đề xuất tách thương hiệu Volkswagen và mảng linh kiện thành những pháp nhân riêng khỏi tập đoàn.
Công đoàn IG Metall sau thỏa thuận cho biết kế hoạch tách doanh nghiệp này đã bị loại bỏ, đồng thời tuyên bố “không có nhà máy nào bị bỏ rơi”. Tuy nhiên, một nguồn tin thân cận với Volkswagen nói với Financial Times rằng đề xuất này vẫn đang được thảo luận.
Olaf Lies, Thủ hiến bang Lower Saxony, cho rằng những thách thức mà Volkswagen và ngành ô tô Đức phải đối mặt trong môi trường cạnh tranh quốc tế hiện nay là “vô cùng lớn”.
Trước khi kế hoạch được thông qua, CNN cũng ghi nhận sự phản đối mạnh từ phía người lao động. Đại diện hội đồng lao động Volkswagen và IG Metall từng tuyên bố rằng nếu những kế hoạch cắt giảm mạnh được thúc đẩy, họ sẽ tìm cách ngăn chặn.
Sau các cuộc thương lượng, kế hoạch cuối cùng được cả hội đồng giám sát và phía công đoàn chấp thuận. Nhà phân tích Tom Narayan của RBC Capital Markets gọi sự đồng thuận này là một “bất ngờ tích cực”, đồng thời cho rằng Volkswagen vẫn phải thực thi kế hoạch để trở nên gọn nhẹ hơn và cải thiện khả năng cạnh tranh về chi phí trước các hãng xe Trung Quốc đang mở rộng mạnh tại châu Âu.
Theo: CNN, Financial Times
