Ảnh minh họa
Giá hạt dẻ cười và nhiều loại trái cây khô đang tăng mạnh tại Nepal và Ấn Độ trong mùa lễ hội năm nay, khi sản lượng thu hoạch tại các quốc gia cung ứng chủ chốt sụt giảm, hoạt động nhập khẩu gặp gián đoạn và nhu cầu tiêu thụ theo mùa gia tăng.
Tại Nepal, giá hạt dẻ cười đã tăng gấp đôi trong dịp lễ Tihar, từ 2.000 Rupee lên 4.000 Rupee/kg (tăng từ khoảng 340.000 đồng lên 681.000 đồng/kg).Ông Bachchan Sah, chủ cửa hàng Masala Bhandar tại khu vực New Baneshwor, cho biết giá nhiều loại trái cây khô khác cũng đi lên.
Cụ thể, giá hạnh nhân tăng từ 1.500-1.600 Rupee lên 1.800 Rupee/kg, trong khi quả óc chó tăng từ 500 Rupee lên 600-650 Rupee/kg. Hạt điều hiện được bán với giá 2.000-2.200 Rupee/kg. Giá bạch đậu khấu cũng tăng từ 7.000 Rupee lên 8.000 Rupee/kg.
Theo các nhà kinh doanh, nguyên nhân khiến giá tăng không chỉ đến từ nhu cầu tiêu thụ trong mùa lễ hội mà còn liên quan đến những khó khăn trong hoạt động nhập khẩu. Gián đoạn trên các tuyến thương mại qua Trung Quốc, tình trạng chậm trễ tại cơ quan hải quan và biến động của thị trường quốc tế đã ảnh hưởng đến nguồn cung. Một số nhà nhập khẩu Nepal đang phải tìm kiếm nguồn hàng thông qua Khari Baoli, khu chợ đầu mối gia vị và nông sản khô tại Delhi, Ấn Độ.
Số liệu nhập khẩu trong tháng 10 cho thấy Nepal đã mua 5,67 triệu kg trái cây khô, với tổng trị giá 918,55 triệu Rupee. Trong đó, quả óc chó chiếm 857.768 kg, trị giá 355,032 triệu Rupee; dừa đạt 4,47 triệu kg, trị giá 240,41 triệu Rupee; còn hạt điều đạt 213.189 kg, trị giá 205,885 triệu Rupee.
Đáng chú ý, Việt Nam là một trong những nguồn cung hạt điều cho thị trường Nepal, với khối lượng 120.134 kg, cao hơn mức 92.853 kg của Ấn Độ. Trong khi đó, Mỹ cung cấp 104.487 kg trong tổng số 105.598 kg hạnh nhân mà Nepal nhập khẩu.
Tại Ấn Độ, giá hạt dẻ cười bán buôn tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm ngoái, trước thềm lễ hội Diwali. Ở một số kênh bán lẻ, mức tăng thậm chí gần gấp đôi. Giá hạnh nhân tăng khoảng 20%, trong khi mặt bằng giá các loại trái cây khô nói chung tăng 25-40%.
Các đại diện ngành thương mại cho rằng nguồn cung thắt chặt xuất phát từ sự suy giảm sản lượng tại hai khu vực cung ứng hồ trăn lớn là California (Mỹ) và Iran, cùng với những gián đoạn thương mại tại Tây Á. Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển tăng và đồng nội tệ mất giá cũng khiến giá nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn.
Ông Ravindra Mehta thuộc Hội đồng các loại hạt và trái cây khô Ấn Độ cho biết sản lượng hồ trăn tại California trong niên vụ này dự kiến chỉ bằng khoảng 40% so với năm trước. Tại Iran, sản lượng cũng được ước tính chỉ đạt gần một nửa mức của vụ thu hoạch trước. Diễn biến này làm giảm lượng hàng sẵn có trên thị trường xuất khẩu, tạo thêm áp lực lên giá bán.
Trước chi phí đầu vào tăng cao, các doanh nghiệp bán lẻ tại Ấn Độ đang điều chỉnh cơ cấu sản phẩm quà tặng phục vụ Diwali. Một số đơn vị giảm tỷ trọng hạt dẻ cười và hạnh nhân trong các hộp quà, thay thế bằng những loại hạt và quả mọng có giá thấp hơn. Trọng lượng mỗi gói sản phẩm cũng được điều chỉnh giảm nhằm hạn chế mức tăng giá bán.
Dù vậy, nhu cầu đối với các hộp quà trái cây khô và các loại hạt vẫn duy trì đà tăng. Doanh số phân khúc này được ước tính tăng 5-7% mỗi năm. Theo các ước tính trong ngành, khoảng 30-35% tổng doanh số trái cây khô và các loại hạt hằng năm tại Ấn Độ được ghi nhận trong dịp Diwali.
Việt Nam gần như không sở hữu vùng nguyên liệu quy mô lớn cho mặt hàng này. Không trồng thương mại, nhưng 7 tháng đầu năm, xuất khẩu hạt dẻ cười đạt 323 triệu USD (8.300 tỷ đồng), tăng 112% so cùng kỳ nhờ sản phẩm chế biến. Mô hình này cho phép doanh nghiệp Việt tham gia vào chuỗi giá trị nông sản toàn cầu mà không nhất thiết phải sở hữu vùng nguyên liệu. Kinh nghiệm chế biến hạt điều cũng giúp các doanh nghiệp có thêm năng lực để xử lý và phát triển các loại hạt nhập khẩu khác.
