Doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận tín dụng dù vốn dồi dào, nhiều ưu đãi

Hưởng ứng chủ trương của Chính phủ và định hướng của Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, hơn 408.000 tỷ đồng vốn ưu đãi vừa được các ngân hàng thương mại đưa ra thị trường trong tháng 8 này. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn khó tiếp cận vốn hoặc ngán ngại vì lãi suất còn cao.

Ngân hàng tạo điều kiện

Ông Phạm Toàn Vượng, Tổng Giám đốc Agribank cho biết, ngân hàng đang triển khai gói tín dụng ưu đãi 70.000 tỷ đồng, giảm lãi suất 1%-2%/năm so với thị trường. Gói tín dụng ưu tiên doanh nghiệp có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, đầu ra và dòng tiền trả nợ rõ ràng. Để tạo thuận lợi doanh nghiệp tiếp cận vốn, Agribank đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý và tăng cường thẩm định dựa trên dòng tiền, chuỗi cung ứng, dữ liệu giao dịch...

Với gói tín dụng ưu đãi 2.500 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn thị trường tối thiểu 1%/năm, Vietbank tập trung cho nhu cầu sản xuất, kinh doanh ngắn hạn, thanh toán hàng hóa nhập khẩu, dịch vụ nước ngoài, đầu tư tài sản cố định, mở rộng nhà xưởng, thuê mặt bằng...

Theo ông Phạm Linh, Phó Tổng Giám đốc Vietbank, ngân hàng đang đổi mới hoạt động cấp tín dụng theo hướng linh hoạt. Ngoài tài sản bảo đảm là bất động sản, Vietbank mở rộng đánh giá dòng tiền, hàng hóa, khoản phải thu và năng lực hoạt động, qua đó tăng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo TS Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, doanh nghiệp cần lãi suất thấp và tiếp cận nguồn vốn lớn hơn, với thời hạn vay dài hơn. Ngoài cơ chế, chính sách, điểm nghẽn còn xuất phát từ nội tại doanh nghiệp và sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các bên để tháo gỡ vướng mắc phát sinh.

Áp lực càng lớn khi khả năng cân đối vốn của hệ thống ngân hàng ngày càng chịu sức ép. Dư nợ tín dụng của nền kinh tế hiện vẫn cao, trong khi vốn huy động chưa đạt được yêu cầu nên khả năng đáp ứng thêm nhu cầu vốn của nền kinh tế có giới hạn. Do đó, không thể đặt toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng mà cần phát triển mạnh thị trường vốn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc AFA Capital cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã phát đi tín hiệu rõ về định hướng ổn định lãi suất điều hành, nhưng trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh, thanh khoản không còn quá dồi dào, áp lực lạm phát và tỷ giá luôn hiện hữu, cần tăng cường phối hợp giữa chính sách tiền tệ và tài khóa.

Doanh nghiệp “ngán” vay

Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, gia công và thi công các sản phẩm cửa, nhôm kính, Công ty CP kỹ thuật cửa Huynh Đệ (phường Tam Thắng, TPHCM) đang cần vốn để nhập nguyên vật liệu, vận hành xưởng, đầu tư máy móc và thực hiện các công trình theo tiến độ nhưng rất khó tiếp cận các khoản vay.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc công ty này, ngân hàng yêu cầu hồ sơ chứng minh dòng tiền, phương án kinh doanh và tài sản bảo đảm chặt chẽ, trong khi quy mô tài sản công ty hạn chế. Bên cạnh đó, doanh thu và dòng tiền của doanh nghiệp sản xuất, thi công có thể biến động theo từng công trình; thời gian nghiệm thu, thanh toán kéo dài khiến doanh nghiệp khó đáp ứng đầy đủ các điều kiện vay vốn.

Tương tự, ông Nguyễn Quốc Anh, Giám đốc Công ty Cao su Đức Minh (phường Đức Nhuận, TPHCM), Chủ tịch Hội Cao su nhựa TPHCM, chỉ ra một thực tế là nhiều doanh nghiệp trong hội đang phải giảm vay vốn vì lãi suất còn cao. Cụ thể là trong tháng 7 vừa qua, Công ty Cao su Đức Minh có khoản vay với lãi suất 9,3%/năm, nhưng qua cuối tháng 8 lãi suất đã tăng lên 10,3%/năm cho khoản vay ngắn hạn. Nếu so với mức lãi suất 6,8% thời điểm đầu năm 2026 thì doanh nghiệp đang "ngán" vay vốn.

Trong khi đó, mặc dù nằm trong nhóm doanh nghiệp được ngân hàng “rộng cửa” cho vay nhưng ông Lê Mai Hữu Lâm, Tổng Giám đốc Công ty CP Sản xuất thiết bị điện công nghiệp Cát Vạn Lợi (phường Gò Vấp, TPHCM) cho rằng lãi suất vẫn đang cao, áp lực chi phí vốn lớn nên phải cân đối khoản vay hợp lý chứ không dám mạnh tay vay thêm để mở rộng sản xuất - kinh doanh.

“Các chính sách hỗ trợ lãi vay là rất tốt nhưng làm sao để chính sách đến được với doanh nghiệp mới là điều doanh nghiệp quan tâm nhất”, ông Lâm chia sẻ.

Theo ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TPHCM, việc giảm mặt bằng lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn là một chủ trương rất tích cực, đúng thời điểm và có quy mô đủ lớn để tạo hiệu ứng lan tỏa. Chỉ cần giảm thực chất 1 điểm phần trăm lãi suất, một doanh nghiệp vay 10 tỷ đồng đã có thể tiết kiệm khoảng 100 triệu đồng chi phí lãi vay mỗi năm. Khoản tiết kiệm này có thể được sử dụng để duy trì việc làm, đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm.

Băn khoăn lớn nhất của doanh nghiệp là khoảng cách từ chủ trương đến khả năng tiếp cận thực tế của bên vay. Quy mô 408.000 tỷ đồng là rất lớn, nhưng đây mới là quy mô đăng ký và dành cho cả các lĩnh vực động lực tăng trưởng lẫn doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, vấn đề là đơn giản hóa các thủ tục, cơ chế linh hoạt, giảm bớt các rào cản về tài sản bảo đảm và có mức lãi suất thực sự phù hợp, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn vốn làm đòn bẩy mở rộng sản xuất, kinh doanh. Hiệu quả cuối cùng phải được đánh giá bằng số vốn thực tế được giải ngân cho doanh nghiệp.