Bài toán kiểm soát nước và mái taluy
Liên quan tình trạng sạt trượt, xói lở trên tỉnh lộ 722, trao đổi với PV Tiền Phong, ThS.KTS Trần Đức Lộc - Phó Chủ tịch Hội quy hoạch phát triển đô thị tỉnh Lâm Đồng, cho rằng đây không phải câu chuyện mới đối với những tuyến đường mở qua địa hình núi ở Lâm Đồng.
Theo ông Lộc, trước đây người dân khu vực này chủ yếu đi theo những đường mòn xuyên rừng. Khi đó, dù việc đi lại khó khăn nhưng thảm thực vật còn tương đối nguyên vẹn, có tác dụng giữ đất và điều tiết dòng chảy tự nhiên. Khi mở đường, địa hình bị tác động, mái núi bị đào cắt, thảm thực vật bị thay đổi, dòng chảy cũng được tập trung theo các công trình thoát nước. Vì vậy, nếu không có giải pháp kỹ thuật đồng bộ, nguy cơ xói mòn, sạt trượt sẽ gia tăng, nhất là trong điều kiện mưa lớn kéo dài.
KTS Trần Đức Lộc.
Đánh giá nguyên nhân sạt trượt, KTS Trần Đức Lộc cho biết cần xem xét toàn bộ quy trình từ khảo sát, thiết kế, thi công đến nghiệm thu công trình. Trong đó, dữ liệu khảo sát địa chất, địa hình và thủy văn trước, trong và sau khi thi công có vai trò đặc biệt quan trọng.
"Quy phạm kỹ thuật không thiếu. Vấn đề là phải có dữ liệu khảo sát đủ tốt và giải pháp thiết kế phù hợp với điều kiện thực tế", KTS Trần Đức Lộc chia sẻ.
Một trong những vấn đề cần đặc biệt lưu ý, theo ông Lộc là kiểm soát nước. Giải pháp kỹ thuật phải bảo đảm nguyên tắc thu, hứng và xả nước có kiểm soát, liên tục từ đỉnh xuống chân mái taluy. Nếu nước từ phía trên không được thu gom, dẫn dòng và tiêu thoát hợp lý, dòng chảy sẽ tập trung, tạo rãnh xói và phá chân mái và làm gia tăng nguy cơ trượt đất đá.
Cùng với đó, các mái taluy cần được bảo vệ và gia cường phù hợp với từng loại địa chất, từ xử lý bề mặt, đầm nén, gia cố đến các giải pháp chống xói và ổn định mái. Hành lang bảo vệ đường bộ cũng cần được xác định, quản lý chặt chẽ để hạn chế các tác động từ bên ngoài đến công trình và hệ thống thoát nước.
Dòng chảy sau mưa xói mòn sâu vào mái taluy, cuốn theo đất đá và làm sạt lở khu vực quanh hệ thống thoát nước, tạo thành những hốc lớn.
KTS Trần Đức Lộc cho rằng cần rút kinh nghiệm trong việc thiết kế hành lang đường bộ và xử lý mái taluy tại các dự án giao thông lớn như cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết, quốc lộ 28B. Với những mái taluy cao, địa chất phức tạp, việc xử lý không thể chỉ dừng ở các giải pháp thủ công, mang tính tạm thời mà cần được khảo sát, tính toán kỹ lưỡng để có phương án ổn định lâu dài.
KTS Trần Đức Lộc kiến nghị cơ quan chức năng rà soát toàn bộ quá trình khảo sát, thiết kế, thẩm định, thi công, giám sát và nghiệm thu tỉnh lộ 722; đồng thời đánh giá lại vị trí đang xảy ra xói lở, sạt trượt để có giải pháp xử lý căn cơ về quy trình quy phạm kỹ thuật và cấp hạng công trình đối với địa hình miền núi để có giải pháp bền vững và hiệu quả.
Vừa mở đường xuyên núi đã sạt trượt, xói lở
Ngày 30/6, tuyến tỉnh lộ 722 dài 18,86km chính thức thông xe kĩ thuật, hình thành trục giao thông mới kết nối phường Lang Biang - Đà Lạt với xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng), sau đó đấu nối quốc lộ 27 để đi Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk).
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 600 tỷ đồng, do Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng số 1 tỉnh Lâm Đồng làm chủ đầu tư, được kỳ vọng rút ngắn khoảng 1 tiếng di chuyển giữa Đà Lạt và Buôn Ma Thuột so với hành trình hoàn toàn theo quốc lộ 27 (khoảng 5 tiếng).
Đến nay, toàn tuyến đã hoàn thành các hạng mục chính gồm nền đường, mặt đường thảm nhựa và 3 cầu bê tông cốt thép, đủ điều kiện thông xe. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn đưa vào khai thác, nhiều vị trí mái taluy dương đã bộc lộ dấu hiệu sạt trượt và xói lở.
Tuyến đường xuất hiện sạt trượt, đất đá bong tách và tràn xuống sát mặt đường.
Theo ghi nhận, do tuyến đường được mở xuyên qua địa hình đồi núi, nhiều đoạn phải đào sâu vào sườn núi, tạo nên những mái taluy dương cao và kéo dài sát mặt đường. Sau các đợt mưa, nước chảy tập trung theo mái dốc tạo thành những rãnh xói sâu và cuốn theo đất đá xuống phía dưới.
Tại một số vị trí, đất đá bong tách từ mái núi, trượt xuống sát mặt đường và khu vực tường chắn. Có nơi dòng nước xói sâu vào chân mái taluy, làm lộ và phá hỏng một số cấu kiện của hệ thống thoát nước. Những mảng bê tông bị gãy, xô lệch giữa đất đá cho thấy sức tác động đáng kể của dòng chảy mặt.
Đáng chú ý, trong quá trình triển khai dự án, cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng từng ghi nhận một số vị trí mái taluy dương bị sạt lở và có nguy cơ tiếp tục sạt lở do điều kiện địa chất phức tạp. Sau đó, chủ đầu tư đã báo cáo và xin chủ trương kiên cố hóa xử lý sạt trượt trên toàn tuyến.
Một số cấu kiện bê tông bị gãy vỡ, xô lệch cùng đất đá từ phía trên.
Ngày 24/8, trao đổi với PV Tiền Phong, ông Trần Văn Hiệp - Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng số 1 tỉnh Lâm Đồng cho biết, qua kiểm tra thực tế, UBND tỉnh đã thống nhất chủ trương xử lý các vị trí sạt trượt, xói lở trên tuyến tỉnh lộ 722. Hiện đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ để triển khai các bước tiếp theo.
"Nhiều vị trí sạt trượt do địa chất đất sét và cát bị ướt. Hiện nhà thầu vẫn bố trí lực lượng túc trực, thường xuyên dọn đất đá, bảo đảm an toàn cho người dân và phương tiện lưu thông", ông Hiệp nói.
Về chủ trương kiên cố hóa mái taluy trên toàn tuyến, ông Hiệp cho biết UBND tỉnh đã thống nhất chủ trương. Hiện đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ dự án bổ sung, dự kiến hoàn thành trong tháng 8. Sau đó, hồ sơ sẽ được trình UBND tỉnh trong tháng 9 để xem xét, thực hiện các thủ tục tiếp theo.
Trao đổi với PV Tiền Phong, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng cho biết, dự án tỉnh lộ 722 do Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng số 1 tỉnh Lâm Đồng làm chủ đầu tư. Hiện tuyến đường mới thông xe kỹ thuật nên Sở Xây dựng chưa tiếp nhận quản lý.
