Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 61/2026/TT-BCT kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT). Theo đó, các trạm phải bảo đảm khả năng kỹ thuật về cổng nối, chế độ sạc và thông số kỹ thuật để dùng chung cho xe điện tương thích. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Quy chuẩn áp dụng cho trạm sạc lắp đặt ở khu vực công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ và các khu vực tương tự; áp dụng đối với trụ sạc và trạm sạc dùng để sạc cho phương tiện giao thông đường bộ chạy điện, gồm ô tô thuần điện (BEV), ô tô hybrid nạp điện ngoài (PHEV) và các phương tiện đường bộ chạy điện tương tự có hệ thống tích trữ năng lượng sạc lại được lắp trên xe.
Việc ban hành quy chuẩn diễn ra trong bối cảnh lượng phương tiện điện tại Việt Nam tăng nhanh, kéo theo nhu cầu mở rộng hạ tầng sạc.
Quy chuẩn mới nhằm tạo ra một hành lang pháp lý đảm bảo trạm sạc phải có khả năng dùng chung giữa các hãng xe, tránh tình trạng “mỗi hãng làm một kiểu”.
Thực tế, ô tô điện trên thế giới có rất nhiều chuẩn cổng sạc khác nhau, từ CCS1 phổ biến ở Bắc Mỹ, CCS2 ở châu Âu, GB/T của Trung Quốc, CHAdeMO của Nhật Bản hay NACs của Tesla.
Một số chuẩn đầu sạc ô tô điện phổ biến. Ảnh: SolarEV
Trong trường hợp mỗi hãng xe điện vào Việt Nam lại mang đến một loại cổng sạc khác nhau, người dùng sẽ gặp khó trong quá trình sử dụng sạc.
Khi đó, người dùng sẽ buộc phải tìm đúng trạm có cổng kết nối tương thích. Một giải pháp khác là sử dụng bộ chuyển đổi để kết nối với trạm sạc, nhưng vẫn sẽ có những hạn chế nhất định về khả năng tương thích và hiệu suất sạc.
Với quy chuẩn mới, các trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm sạc hỗ trợ.
Việc lựa chọn công nghệ, giao thức, phần cứng và phần mềm cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chí kiểm tra tương ứng của quy chuẩn này; không được làm mất tác dụng của các chức năng bảo vệ an toàn.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Thông tư 61/2026 của Bộ Công Thương không quy định rõ nghĩa vụ mở dịch vụ cho xe của mọi thương hiệu, hay cấm giới hạn khách hàng theo hãng. Điều này nghĩa là các đơn vị vận hành trạm sạc không bắt buộc phải chia sẻ quyền sử dụng cho tất cả ô tô điện trên thị trường.
Một trạm sạc ô tô điện của V-Green tại Hà Nội. Ảnh: VinFast
V-Green hiện đang là mạng lưới sạc công cộng lớn hàng đầu Việt Nam với hơn 155.000 cổng sạc. Dù vẫn sử dụng chuẩn sạc CCS2 thông dụng, nhưng mạng lưới này hiện chỉ phục vụ xe điện VinFast.
Các xe điện thương hiệu khác có chung cổng CCS2 thực tế vẫn có thể cắm nối, nhưng không thể nạp điện. Việc chia sẻ quyền sử dụng trạm sạc hoàn toàn phụ thuộc vào chiến lược và mô hình kinh doanh của đơn vị đầu tư, chủ quản hệ thống sạc.
Nhìn chung, việc các trạm sạc trong tương lai phải đảm bảo yêu cầu bắt buộc về khả năng tương thích kỹ thuật theo quy chuẩn mới, sẽ tạo ra một “lối đi chung” cho các đơn vị đầu tư trạm sạc cũng như các hãng xe điện.
Điều này cũng mở ra cơ hội để các hãng chia sẻ tầng sạc trong tương lai nếu đạt được thỏa thuận, mà không gặp rào cản về mặt phần cứng hay độ an toàn điện. Sự thống nhất về tiêu chuẩn và kỹ thuật không chỉ mở đường cho hạ tầng phát triển, mà còn giúp người dân an tâm chuyển đổi sang các phương tiện giao thông xanh.
Hiện thị trường trạm sạc tại Việt Nam có sự tham gia của ba nhóm chính gồm các hãng xe, hệ thống phân phối và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ độc lập.
Ngoài V-Green sở hữu mạng lưới lớn nhất, TMT Motors có kế hoạch triển khai 30.000 trạm sạc trên cả nước và chia thành hai giai đoạn, trong 5 năm, bắt đầu từ tháng 6/2025.
TC Group và VGX mới đây đã chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, hướng tới phát triển hạ tầng năng lượng phục vụ phương tiện điện hóa tại Việt Nam. Đáng chú ý, đôi bên hướng tới chiến lược phát triển hạ tầng năng lượng xanh đồng bộ, theo hướng mở phục vụ cho mọi hãng xe và mọi người dùng.
Trong khi đó, Tasco Auto - đơn vị phân phối xe Volvo cùng nhiều thương hiệu của Geely có cách tiếp cận khác với mô hình liên minh trạm sạc đa thương hiệu, kết nối hơn 350 trụ sạc trên cả nước.
Với nền tảng liên kết chung, người dùng có thể sạc tại các trạm sạc công cộng có liên kết với VETC, bao gồm ChargeLink, Eboost, Esky, Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV Charge.
BYD cùng Futa cũng bắt tay thành lập một liên minh riêng. Theo đó, khách hàng của cả hai hãng có thể sử dụng chung hệ thống trạm sạc trong hệ sinh thái do FUTA/ Kim Long vận hành cũng như mạng lưới trạm sạc của BYD Việt Nam tại các địa điểm kinh doanh hoặc các địa điểm hợp tác được đôi bên thống nhất.
