Ấn Độ hiện phải nhập khẩu hơn 85% nhu cầu dầu thô. Theo dữ liệu của Liên Hợp Quốc, Nga là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ trong năm 2025, chiếm 33% tổng giá trị nhập khẩu dầu thô của nước này.
Với Nga, Ấn Độ cũng là một trong những thị trường tiêu thụ dầu quan trọng. Theo báo cáo ngày 10/9 của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), Ấn Độ đã nhập khẩu tổng cộng 4,8 tỷ euro, tương đương 5,46 tỷ USD, dầu khí từ Nga trong tháng 8, trở thành khách hàng nhiên liệu hóa thạch lớn thứ hai của Moscow, sau Trung Quốc.
Trong tổng số này, dầu thô chiếm 87%, tương đương khoảng 4,1 tỷ euro. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ từ Nga trong tháng 8 đã giảm 24% so với mức cao kỷ lục ghi nhận vào tháng 7.
Các nhà cung cấp dầu thô của Ấn Độ năm 2025.
Diễn biến trên xuất hiện sau khi Thượng viện Mỹ thông qua Đạo luật trừng phạt Nga và Iran (SRIA) năm 2026, do Thượng nghị sĩ Lindsey O. Graham đề xuất. Đạo luật hướng tới việc tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với Nga và các quốc gia mua lượng lớn sản phẩm dầu mỏ của nước này, trong đó có Ấn Độ và Trung Quốc.
Tổng thống Donald Trump ký ban hành đạo luật ngày 18/9. Theo nội dung được nêu trong bài, luật sẽ có hiệu lực trong vòng 30 ngày, đồng thời cho phép mở rộng các biện pháp trừng phạt, thuế quan và lệnh cấm theo luật định đối với Nga, cũng như gia hạn các biện pháp trừng phạt hiện hành đối với Iran.
Ajay Srivastava, người sáng lập tổ chức nghiên cứu Global Trade Research Initiative tại New Delhi cho rằng, Ấn Độ vẫn có cơ sở để tiếp tục mua dầu Nga nếu nguồn cung này còn cạnh tranh về mặt thương mại. New Delhi cần duy trì lập trường đàm phán với Washington trong quá trình hai nước thảo luận về một thỏa thuận thương mại.
Theo ông Srivastava, nguy cơ áp thuế trực tiếp tới 100% có thể được sử dụng để gây sức ép buộc Ấn Độ giảm mua dầu Nga. Tuy nhiên, ông cho rằng New Delhi cần cân nhắc giữa yêu cầu trước mắt về thương mại và vấn đề an ninh năng lượng dài hạn.
Các nhà cung cấp dầu thô hàng đầu cho Ấn Độ.
Prerna Gandhi, cộng tác viên tại tổ chức tư vấn Vivekananda International Foundation nhận định, lợi thế về giá và khả năng cung cấp khối lượng lớn đã khiến dầu Nga trở thành một nguồn cung quan trọng đối với Ấn Độ.
Theo bà Gandhi, việc thay thế nhanh dầu thô Nga có thể khiến chi phí nhập khẩu và áp lực lạm phát tại Ấn Độ tăng lên, trong bối cảnh nguồn cung và hoạt động vận chuyển tại Trung Đông đang bị gián đoạn, còn giá dầu Brent đã vượt 100 USD/thùng.
Bà cũng cho rằng, Washington có lợi ích trong việc tránh để hàng triệu thùng dầu Nga bị loại khỏi thị trường toàn cầu, đặc biệt khi nguồn cung đang hạn chế. Vì vậy, Ấn Độ có thể đàm phán với Mỹ về các trường hợp miễn trừ hoặc ngoại lệ, trên cơ sở coi an ninh năng lượng là lợi ích quốc gia.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ Nirmala Sitharaman nhận định, việc chuyển hoàn toàn từ dầu Nga sang các nguồn cung khác không đơn giản như việc tìm một nhà cung cấp thay thế. Phát biểu tại một sự kiện ở New Delhi tuần trước, bà cho biết nếu Ấn Độ rút khỏi nguồn cung của Nga, lượng dầu sẵn có trên thị trường toàn cầu vốn đang hạn chế sẽ phải đáp ứng thêm nhu cầu. Bà đồng thời nhấn mạnh Ấn Độ vẫn đang đa dạng hóa các nguồn cung để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ấn Độ Nirmala Sitharaman.
Một yếu tố khác được bà Sitharaman đề cập là khả năng xử lý dầu thô của các nhà máy lọc dầu Ấn Độ. Theo bà, các nhà máy này phù hợp với loại dầu thô có mức độ đậm đặc và hàm lượng lưu huỳnh nhất định.
Nếu chuyển sang nguồn dầu khác mà các nhà máy không thể xử lý hiệu quả, ngay cả khi đã điều chỉnh, việc thay đổi nguồn cung sẽ trở nên kém hiệu quả. Đây là một thách thức nghiêm trọng nhưng Ấn Độ cần đặt lợi ích của mình lên hàng đầu và tiếp cận vấn đề một cách thực tế.
Những phát biểu trên được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Ấn Độ cảnh báo các biện pháp mới của Mỹ có thể tác động đến quan hệ song phương cũng như thị trường năng lượng quốc tế. New Delhi cho biết vấn đề này đã được nêu trong các cuộc trao đổi với Washington.
Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng thảo luận về vấn đề này khi gặp nhau tại New York vào tuần trước. Ông Jaishankar cho biết đã nêu những lợi ích và mối quan ngại của Ấn Độ liên quan đến SRIA, đồng thời hai bên trao đổi về tình hình vùng Vịnh và Ukraine.
Theo thông cáo của Mỹ, hai ngoại trưởng cũng thảo luận về các biện pháp trừng phạt có thể áp dụng đối với những quốc gia duy trì quan hệ kinh tế với Nga và Iran. Phía Mỹ cho biết Washington vẫn có khả năng hỗ trợ các đối tác trong khu vực giải quyết những thách thức liên quan đến an ninh năng lượng.
Theo Nikkei
