Ung thư thực quản là bệnh lý ác tính khá phổ biến tại Việt Nam. Bệnh thường được phát hiện ở giai đoạn muộn, gây nhiều khó khăn trong điều trị.
Các yếu tố nguy cơ của ung thư thực quản bao gồm hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thường xuyên ăn uống quá nóng, trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài và một số bệnh lý thực quản mạn tính.
Ung thư thực quản là một trong những bệnh ung thư có nguy cơ gây suy dinh dưỡng cao. Người bệnh có thể bị sụt cân, mất khối cơ ngay từ khi phát hiện bệnh do:
- Khó ăn uống: Khối u gây nuốt nghẹn, nuốt đau, khiến người bệnh ăn ít, sợ ăn hoặc phải hạn chế nhiều loại thực phẩm.
- Nhu cầu năng lượng tăng: Cơ thể cần nhiều năng lượng và protein hơn để duy trì hoạt động, chống đỡ bệnh tật và phục hồi tổn thương.
- Ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị: Suy dinh dưỡng làm giảm sức đề kháng, tăng nguy cơ nhiễm trùng, khiến người bệnh hồi phục chậm và có thể phải trì hoãn hoặc giảm liều điều trị.
- Giảm chất lượng cuộc sống: Người bệnh dễ mệt mỏi, suy giảm thể lực, mất khối cơ và gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Vì vậy, bảo đảm dinh dưỡng hợp lý giúp người bệnh duy trì cân nặng, thể lực, tăng khả năng dung nạp điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Theo BSCK1 Phạm Đình Phúc, Khoa Ung thư Tổng hợp, Viện Ung thư, Bệnh viện TWQĐ 108, tùy mức độ nuốt nghẹn, người bệnh cần điều chỉnh độ mềm, đặc và cách chế biến thức ăn để bảo đảm an toàn, đồng thời cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất.
Ảnh minh họa.
Khi nuốt nghẹn nhẹ, người bệnh nên ưu tiên thức ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp, trứng hấp, đậu phụ, cá hoặc thịt nấu mềm. Tránh thức ăn khô, cứng, dai, nhiều xơ như bánh mì khô, thịt dai, rau sống và các loại hạt. Bên cạnh đó, nên chia thành 5–7 bữa nhỏ mỗi ngày, mỗi bữa ăn một lượng vừa phải. Tăng năng lượng bằng cách bổ sung dầu ăn, bơ, sữa bột vào cháo hoặc súp. Ngoài ra người bệnh nên bổ sung protein từ thịt, cá, trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa để duy trì khối cơ, hỗ trợ phục hồi cơ thể.
Ảnh minh họa.
Khi nuốt nghẹn mức độ trung bình đến nặng, bệnh nhân cần chuyển sang thức ăn xay nhuyễn, mềm mịn hoặc dạng đặc sánh tùy khả năng nuốt. Có thể bổ sung sữa và các sản phẩm dinh dưỡng giàu năng lượng, giàu đạm theo tư vấn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Khi không thể ăn uống đủ qua đường miệng, người bệnh có thể cần được hỗ trợ nuôi dưỡng bằng ống thông dạ dày, mở thông dạ dày hoặc nuôi dưỡng tĩnh mạch tùy tình trạng cụ thể.
Đặc biệt, nếu người bệnh nuốt nghẹn nhiều, thường xuyên ho sặc khi ăn uống hoặc không thể nuốt được, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá và lựa chọn phương pháp nuôi dưỡng phù hợp. Không tự ý đặt ống nuôi ăn hoặc thay đổi phương pháp dinh dưỡng khi chưa có chỉ định chuyên môn.
Những thực phẩm nên ưu tiên:
- Cháo thịt, cá xay nhuyễn; súp bí đỏ, khoai tây, cà rốt.
- Trứng hấp, trứng chưng, đậu phụ và các món hầm mềm.
- Sữa, sữa chua, phô mai mềm.
- Sinh tố từ trái cây chín như chuối, xoài, bơ.
Những thực phẩm nên hạn chế hoặc tránh:
- Thức ăn khô, cứng, dai, giòn như bánh mì nướng, thịt nướng, các loại hạt.
- Thức ăn quá nóng, quá cay hoặc gây kích ứng.
- Rượu bia, thuốc lá và đồ uống có ga nếu gây khó chịu, đầy bụng.
Người bệnh cũng cần chú ý bổ sung đủ nước bằng cách uống từng ngụm nhỏ, lựa chọn độ đặc của đồ uống phù hợp với khả năng nuốt. Nếu có biểu hiện ho, sặc khi uống nước, cần được nhân viên y tế đánh giá nguy cơ rối loạn nuốt trước khi tiếp tục điều chỉnh chế độ ăn.
Trong quá trình điều trị ung thư thực quản, người bệnh và gia đình cần theo dõi tình trạng ăn uống, mức độ nuốt nghẹn, nuốt đau, buồn nôn, nôn và sự thay đổi cân nặng. Khi ăn uống giảm sút, sụt cân nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần thông báo sớm với bác sĩ điều trị.
M.H (t/h)
