Theo ông Đinh Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ trên 45 tuổi, tương đương khoảng 25% dân số nữ. Đây cũng là nhóm tuổi bắt đầu bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, với tuổi mãn kinh tự nhiên trung bình của phụ nữ Việt Nam khoảng 48-52 tuổi.
Theo ông Tuấn, nếu tính cả nhóm phụ nữ từ khoảng 35 tuổi bắt đầu xuất hiện những thay đổi về nội tiết tố, số người chịu ảnh hưởng có thể lên tới 25-26 triệu.
Đây là giai đoạn nhiều phụ nữ vẫn đang giữ vai trò quan trọng trong gia đình, công việc và xã hội. Tuy nhiên, những thay đổi nội tiết tố trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống.
Điển hình như trường hợp của bà T. (53 tuổi), ba năm ròng rã bà âm thầm chịu đựng những cơn bốc hỏa vã mồ hôi ập đến bất chợt mỗi ngày. Giống như biết bao người mẹ, người vợ khác, bà cắn răng chịu đựng, tự nhủ rồi sẽ tự hết thôi và ngần ngại đến bệnh viện.
3 năm nay triệu chứng không những giảm mà còn có xu hướng tăng lên, ngày một nặng nề, làm đảo lộn hoàn toàn nhịp sống của bà.
Tại Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội, các bác sĩ ghi nhận bà T. có nhiều thay đổi ở cơ quan sinh dục như niêm mạc âm đạo mỏng, giảm độ dày, giảm tiết dịch, tăng pH. Xét nghiệm cho thấy hormone sinh dục nữ giảm nhiều. Bệnh nhân được chẩn đoán đã ở giai đoạn mãn kinh và cần đến liệu pháp nội tiết bổ sung để giảm các triệu chứng rối loạn.
Sau một tháng điều trị, những cơn bốc hỏa và đổ mồ hôi giảm rõ. Hiện bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi trong quá trình sử dụng liệu pháp nội tiết.
Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân (Ảnh: BVCC).
Theo ThS.BSNT Phạm Minh Ngọc - Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội, câu chuyện của bà T. là tiếng thở dài chung của rất nhiều phụ nữ bước qua tuổi 50. Mãn kinh là hiện tượng sinh lý bình thường, xảy ra khi hoạt động của buồng trứng suy giảm tự nhiên và không hồi phục, kéo theo nồng độ estrogen giảm. Một phụ nữ được xác định mãn kinh khi đã vô kinh liên tục ít nhất 12 tháng.
Có tới 60-80% phụ nữ phải chật vật đi qua giai đoạn này với những cơn bốc hỏa nóng ran từ mặt, ngực lan ra toàn thân, kèm theo sự hồi hộp, âu lo và những giấc ngủ đứt đoạn.
Theo BS Ngọc, phụ nữ thời kỳ mãn kinh có thể gặp mất ngủ, dễ cáu gắt, lo lắng, trầm cảm với những mức độ khác nhau. Rối loạn dạng trầm cảm chiếm khoảng 20% phụ nữ trong độ tuổi mãn kinh…
Hơn lúc nào hết, đây là chặng đường người phụ nữ cần một điểm tựa. BS. Ngọc nhắn nhủ, bên cạnh việc chủ động nhận biết những thay đổi của cơ thể và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần thiết, phụ nữ trong giai đoạn mãn kinh rất cần sự quan tâm, chia sẻ từ những người thân trong gia đình.
BS.Ngọc cũng chia sẻ thêm, thiếu hụt estrogen là một nguyên nhân làm giảm mật độ xương. Từ khoảng 1,5 năm trước đến 1,5 năm sau mãn kinh, mật độ xương có thể giảm khoảng 2,5% mỗi năm. Sức khỏe tim mạch cũng là vấn đề cần được quan tâm khi tuổi càng cao và estrogen nội sinh suy giảm.
Vì vậy, sự quan tâm của gia đình không chỉ nằm ở việc cảm thông với những thay đổi cảm xúc hay đời sống vợ chồng. Quan trọng hơn, đó có thể là lời nhắc để người phụ nữ đừng bỏ quên sức khỏe của chính mình sau nhiều năm dành phần lớn sự quan tâm cho chồng, con và gia đình.
Bên cạnh đó, phụ nữ nên duy trì chế độ ăn cân bằng, giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các nguồn chất béo lành mạnh.
Theo các bác sĩ, mãn kinh là một quá trình sinh lý tự nhiên, không phải bệnh cần "chữa khỏi". Tuy nhiên, những triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, công việc và đời sống gia đình cần được đánh giá và xử trí phù hợp.
Phụ nữ trong giai đoạn quanh mãn kinh nên được đánh giá toàn diện về triệu chứng, nguy cơ tim mạch, sức khỏe xương, tình trạng chuyển hóa, sức khỏe tình dục và tâm lý. Quyết định điều trị cần dựa trên sự trao đổi giữa bác sĩ và người bệnh.
