Ngày 13/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) ban hành kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) và Tổng Công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNS), đồng thời đề nghị truy tố 31 bị can.
Trong đó, ông Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên VNS; ông Đậu Văn Hùng, nguyên Tổng giám đốc VNS; cùng các cựu thành viên Hội đồng quản trị gồm Đặng Thúc Kháng, Nguyên Minh Xuân và Lê Phú Hưng bị đề nghị truy tố về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Sai phạm phát sinh từ gói thầu EPC hơn 98 triệu USD của dự án Gang thép Lào Cai
Theo kết luận điều tra, VNS sở hữu 46,85% vốn điều lệ tại VTM - doanh nghiệp triển khai dự án Nhà máy Gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng (Lào Cai). Dự án có công suất thiết kế 500.000 tấn/năm, tổng mức đầu tư hơn 2.430 tỷ đồng.
Dự án được chia thành 21 gói thầu, trong đó gói thầu số 02 về thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư xây dựng, lắp đặt dây chuyền luyện gang, luyện thép và các hạng mục phụ trợ có dự toán ban đầu hơn 98 triệu USD (tương đương hơn 1.671 tỷ đồng). Cơ quan điều tra xác định các sai phạm của vụ án tập trung tại gói thầu này, gây thiệt hại cho phần vốn Nhà nước hơn 234 tỷ đồng.
Ban đầu, gói thầu số 02 được tổ chức đấu thầu quốc tế. Tuy nhiên, do quá trình thực hiện kéo dài khiến một số thiết bị không còn phù hợp, VTM đã điều chỉnh các thiết bị chính, xác định lại giá gói thầu EPC nhưng vẫn không lựa chọn được nhà thầu trúng thầu.
Để đẩy nhanh tiến độ dự án, các cổ đông của VTM thống nhất hủy thầu, rà soát lại giá gói thầu và đề xuất chỉ định Công ty TNHH Khống chế Cổ phần Gang thép Côn Minh (KISC, Trung Quốc) - cổ đông nắm giữ 45% vốn tại VTM - thực hiện gói thầu EPC.
Sau cuộc họp, VTM đã liên hệ nhiều nhà thầu Trung Quốc để lấy báo giá, đồng thời thuê Công ty CP Tư vấn Thiết kế và Dịch vụ đầu tư (Infisco) tính toán lại giá gói thầu và tổng mức đầu tư dự án.
Kết quả, các nhà thầu Trung Quốc chào giá từ 116-140 triệu USD, trong khi một nhà thầu của Pháp đưa ra mức giá hơn 164 triệu USD. Trên cơ sở các báo giá này, Infisco xác định giá gói thầu EPC, bao gồm chi phí dự phòng, ở mức hơn 157 triệu USD.
Phê duyệt giá gói thầu 160 triệu USD trước khi hoàn tất thủ tục, gây thiệt hại hơn 234 tỷ đồng vốn Nhà nước
Ngày 23/4/2009, với cương vị Tổng giám đốc VNS, bị can Đậu Văn Hùng ký tờ trình đề nghị Hội đồng quản trị VNS thông qua giá gói thầu EPC là 128 triệu USD. Đến ngày 28/4/2009, bị can Mai Văn Tinh, khi đó là Chủ tịch Hội đồng quản trị VNS, ký Nghị quyết số 19/NQ-VNS phê duyệt mức giá này.
Tuy nhiên, KISC sau đó gửi báo giá lên tới 199,7 triệu USD. Do chênh lệch quá lớn so với mức giá VNS đề xuất, các bên thống nhất tiếp tục tính toán và lấy thêm báo giá từ các nhà thầu khác.
Đến ngày 22/6/2009, KISC điều chỉnh báo giá xuống gần 160 triệu USD, trong khi các nhà thầu khác chỉ chào giá từ 126-144 triệu USD.
Theo cơ quan điều tra, mặc dù chưa hoàn tất việc lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư điều chỉnh của dự án, bị can Mai Văn Tinh vẫn ký nghị quyết phê duyệt giá gói thầu ở mức 160 triệu USD nhằm hợp thức hóa thỏa thuận với KISC.
Căn cứ tài liệu thu thập được cùng ý kiến chuyên môn của Viện Kinh tế Xây dựng (Bộ Xây dựng) và Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim (Bộ Công Thương), cơ quan điều tra kết luận KISC đã nâng giá gói thầu EPC cao hơn giá trị thực tế khi chào mức 160 triệu USD.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng EPC, VTM đã thanh toán cho KISC hơn 3.540 tỷ đồng, tương đương hơn 168 triệu USD. Cơ quan điều tra xác định việc này gây thiệt hại cho toàn bộ gói thầu hơn 532 tỷ đồng, trong đó phần thiệt hại tương ứng với vốn góp Nhà nước của VNS là hơn 234 tỷ đồng.
Kết luận điều tra cho rằng, để sớm triển khai dự án, bị can Mai Văn Tinh đã chấp thuận chỉ định KISC với giá 160 triệu USD mà không yêu cầu làm rõ sự chênh lệch so với báo giá của các nhà thầu khác.
Quá trình làm việc với cơ quan điều tra, bị can Mai Văn Tinh thừa nhận việc phê duyệt giá gói thầu 160 triệu USD không có cơ sở pháp lý, được thực hiện trước khi hoàn tất các thủ tục lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư điều chỉnh của dự án, trái với quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, ông Mai Văn Tinh trước đó từng bị TAND TP Hà Nội tuyên phạt 6 năm tù vào năm 2021 trong vụ án xảy ra tại dự án Gang thép Thái Nguyên, cũng với tội danh Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
