Phó thủ tướng: Không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội vì thiếu vốn

Theo Báo Chính phủ, ngày 10/8, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã chủ trì buổi làm việc với các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp để giải quyết khó khăn, vướng mắc trong tiếp cận vốn tín dụng.

Lãi suất đang chịu nhiều sức ép

Tại cuộc làm việc, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết thời gian qua để tăng khả năng cung ứng vốn, nhà điều hành đã nâng tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính trong tỷ lệ LDR lên 50%, nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung và dài hạn lên 40%. Qua đó, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn tăng thêm khoảng 1,7 triệu tỷ đồng của 35 dự án trọng điểm.

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng từ tháng 8. Đến nay, 4 ngân hàng thương mại đã đăng ký tham gia với quy mô dự kiến khoảng 210.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng hiện tại.

Đến ngày 31/7, dư nợ toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Trong đó, dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp đạt gần 11 triệu tỷ đồng, chiếm 53,3% dư nợ toàn nền kinh tế. Dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp tư nhân đạt trên 9,1 triệu tỷ; doanh nghiệp nhỏ và vừa dư nợ đạt trên 3,9 triệu tỷ.

Đại diện các ngân hàng, doanh nghiệp và hiệp hội phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: VGP/Đức Tuấn.

Tuy nhiên, lãnh đạo NHNN nhận định nhu cầu vốn tăng trưởng là rất lớn, đặc biệt là vốn trung dài hạn thực hiện các dự án công trình trọng điểm quốc gia, trong khi huy động vốn của tổ chức tín dụng chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn và hiện tăng trưởng chậm hơn so với tăng trưởng tín dụng. Do vậy, mặt bằng lãi suất đang chịu nhiều sức ép từ nhu cầu huy động vốn và áp lực lên lạm phát và việc cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo ổn định vĩ mô là một thách thức.

Theo Phó tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn, dù tín dụng toàn hệ thống tăng khá cao, nhiều doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, nông, lâm, thủy sản vẫn khó tiếp cận vốn hoặc phải vay với chi phí cao.

Không chỉ cần lãi suất thấp hơn, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ dài, ổn định và có thể dự báo để chủ động tính toán chi phí sản xuất, kinh doanh.

Trong khi đó, ông Lưu Công Thành, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho biết một trong những điểm nghẽn lớn là tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào bất động sản thế chấp. Việc cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, hóa đơn, hàng hóa còn hạn chế do thiếu dữ liệu kiểm chứng và mô hình chấm điểm phù hợp.

Về góc độ ngân hàng, ông Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng 3 vấn đề doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là khả năng vay được nhiều vốn hơn, lãi suất thấp hơn và thời hạn vay dài hơn.

Theo ông Tú, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế, chính sách mà còn ở nội tại doanh nghiệp, ngân hàng thương mại và sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các bên. Do đó, ông cho rằng không thể đặt toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn lên hệ thống ngân hàng mà cần phát triển mạnh thị trường vốn, thị trường chứng khoán và trái phiếu.

Trước những phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp về lãi suất, điều kiện vay vốn, tài sản bảo đảm và khả năng tiếp cận tín dụng, lãnh đạo nhiều ngân hàng thương mại cho rằng để tín dụng thực sự đến được doanh nghiệp, bài toán không chỉ nằm ở lãi suất mà còn liên quan đến thanh khoản của hệ thống, khả năng hấp thụ vốn, tính minh bạch của doanh nghiệp và những vướng mắc pháp lý của dự án.

Về điều kiện vay vốn, các ngân hàng đã triển khai cho vay tín chấp, cho vay dựa trên dòng tiền, không hoàn toàn phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là doanh nghiệp phải có dòng tiền, dữ liệu tài chính minh bạch và đủ độ tin cậy để ngân hàng thẩm định.

Không để doanh nghiệp tốt thiếu vốn

Kết luận tại cuộc làm việc, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đặt ra yêu cầu với các ngân hàng rằng vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý. Đồng thời, tín dụng phải tạo ra năng lực sản xuất mới, năng suất mới và động lực tăng trưởng mới.

Trên tinh thần đó, ông đề nghị ngành ngân hàng tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục giảm chi phí vốn, phấn đấu giảm thực chất lãi suất cho vay. NHNN tiếp tục điều hành lãi suất tiền tệ chủ động, linh hoạt, tạo điều kiện để giảm mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp với diễn biến lạm phát, tỷ giá và các cân đối vĩ mô.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu kết luận cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Đức Tuân.

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý không chỉ quan tâm tới lãi suất công bố mà phải quan tâm đến chi phí vốn thực tế doanh nghiệp phải trả. Cần minh bạch hơn về lãi suất, phí và các chi phí liên quan để doanh nghiệp có thể lựa chọn và tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Đối với các lĩnh vực Nhà nước ưu tiên, đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu các gói tín dụng có lãi suất ưu đãi, thời hạn và phương thức trả nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh.

Thứ hai, các ngân hàng cần đổi mới sản phẩm và phương thức cho vay. Phó thủ tướng nhấn mạnh không thể dùng một sản phẩm tín dụng và một phương thức thẩm định cho mọi doanh nghiệp. Các tổ chức tín dụng cần nghiên cứu chuyển mạnh sang thiết kế sản phẩm theo ngành, theo chuỗi giá trị, theo dòng tiền và mức độ rủi ro.

Vốn phải đến đúng nơi, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích và với chi phí hợp lý

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng

Bên cạnh đó, tăng cường khai thác dữ liệu từ thuế, hóa đơn điện tử, tài khoản thanh toán, lịch sử tín dụng và dữ liệu hợp pháp khác để nâng cao chất lượng thẩm định. Tài sản bảo đảm vẫn rất quan trọng để kiểm soát rủi ro nhưng không nên trở thành điều kiện duy nhất quyết định doanh nghiệp có được tiếp cận tín dụng hay không.

"Chúng ta cần chuyển dần từ tư duy doanh nghiệp có tài sản gì để thế chấp sang tư duy doanh nghiệp có phương án kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ như thế nào", Phó thủ tướng lưu ý.

Thứ ba, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn có khả năng phục hồi, không để doanh nghiệp tốt mất cơ hội kinh doanh vì thiếu vốn.

Ông đề nghị các tổ chức tín dụng phân loại rõ khách hàng đối với doanh nghiệp có tình hình tài chính và phương án kinh doanh tốt nhưng thiếu vốn tạm thời hoặc là gặp khó khăn tạm thời phải ưu tiên xem xét giải quyết, tháo gỡ nhanh.

Thứ tư, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn ngoài ngân hàng. Không phải mọi khó khăn tiếp cận tín dụng đều bắt nguồn từ ngân hàng. Có những vấn đề thuộc về đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, tài sản bảo đảm, thuế, thủ tục hành chính, pháp lý của dự án hoặc những vấn đề liên quan đến thị trường vốn.

Phó thủ tướng đề nghị phải xác định đúng nguyên nhân, đúng cơ quan và đúng thẩm quyền xử lý. Không để doanh nghiệp phải đi nhiều nơi, hỏi nhiều cơ quan nhưng không có ai chịu trách nhiệm. Tất cả các kiến nghị phải rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và phải xử lý đến cùng.

Ngân hàng không thể và cũng không nên là nguồn vốn duy nhất của nền kinh tế

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng

Thứ năm, nâng cao chất lượng tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn cho nền kinh tế. Tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng tín dụng và an toàn hệ thống.

Song, ngân hàng không thể và cũng không nên là nguồn vốn duy nhất của nền kinh tế. Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với NHNN và các bộ ngành liên quan phát triển lành mạnh thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, thị trường tài chính quốc tế, các quỹ đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn phù hợp.

Thứ sáu, đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó thủ tướng mong muốn các doanh nghiệp tiếp tục xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, đề cao tinh thần tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, minh bạch thông tin và sử dụng vốn vay đúng mục đích, hiệu quả.

Phó thủ tướng nêu rõ mục tiêu tăng trưởng 2 con số đặt ra yêu cầu rất cao đối với toàn bộ hệ thống tài chính ngân hàng.

"Chúng ta không thể đạt được tăng trưởng cao nếu doanh nghiệp thiếu vốn, chi phí vốn cao và dòng vốn luân chuyển thấp, chậm. Nhưng chúng ta cũng không thể đạt được tăng trưởng bền vững nếu mở rộng tín dụng bằng mọi giá, hạ chuẩn tín dụng hoặc để phát sinh rủi ro cho hệ thống", Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.