Ảnh minh họa
Giá khí heli trên thị trường quốc tế đang tăng mạnh sau khi Qatar tạm ngừng một phần hoạt động sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) do tác động của xung đột tại Trung Đông. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về sự mong manh của chuỗi cung ứng đối với một loại khí hiếm nhưng đóng vai trò quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao.
Theo ông Phil Kornbluth, Chủ tịch Kornbluth Helium Consulting, giá heli giao ngay đã tăng gấp đôi kể từ khi căng thẳng tại khu vực Trung Đông leo thang. Nguyên nhân là do nhiều doanh nghiệp đang gấp rút tìm kiếm nguồn cung thay thế trong bối cảnh nguy cơ thiếu hụt ngày càng rõ rệt.
Trước đó, tập đoàn năng lượng quốc doanh QatarEnergy – nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới đã thông báo tạm ngừng sản xuất tại nhà máy LNG có công suất khoảng 77 triệu tấn mỗi năm và tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các lô hàng xuất khẩu. Việc gián đoạn sản xuất LNG ngay lập tức ảnh hưởng đến nguồn cung heli, bởi loại khí này được tách chiết như một sản phẩm phụ trong quá trình xử lý khí tự nhiên.
Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi cho biết việc khôi phục nguồn cung năng lượng có thể mất từ “vài tuần đến vài tháng”, ngay cả khi xung đột chấm dứt sớm.
Qatar hiện là một trong những nguồn cung heli quan trọng nhất thế giới. Dữ liệu của Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) cho thấy nước này sản xuất khoảng 63 triệu mét khối heli trong năm 2025, chiếm gần một phần ba tổng nguồn cung toàn cầu, ước tính khoảng 190 triệu mét khối.
Theo ông Aleksandr Romanenko, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu thị trường IndexBox, nếu tình trạng gián đoạn tiếp tục kéo dài, thị trường có thể thiếu hụt khoảng 5,2 triệu mét khối heli mỗi tháng. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh ngành heli vốn đã có công suất dự phòng hạn chế và ít nguồn cung thay thế trong ngắn hạn.
Sự thiếu hụt nguồn cung có thể ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực quan trọng như sản xuất chất bán dẫn, công nghiệp hàng không vũ trụ và thiết bị chẩn đoán hình ảnh y tế, vốn phụ thuộc vào khí heli cho các quy trình làm lạnh và vận hành thiết bị.
Một số doanh nghiệp vẫn đang duy trì nguồn cung tương đối ổn định nhờ đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Công ty Iwatani, nhà cung cấp heli lớn của Nhật Bản, cho biết họ vẫn đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, bao gồm các nhà sản xuất chip, nhờ nhập khẩu thêm từ Mỹ và duy trì kho dự trữ tại Nhật Bản và Mỹ.
Tuy nhiên, đặc thù của thị trường heli khiến các tín hiệu giá thường phản ứng chậm với biến động nguồn cung. Phần lớn giao dịch được thực hiện thông qua hợp đồng dài hạn thay vì thị trường giao ngay minh bạch như nhiều loại hàng hóa khác.
Theo ông Anish Kapadia, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu AKAP Energy, các dấu hiệu ban đầu cho thấy giá heli giao ngay đã tăng khoảng 50%. Trong trường hợp gián đoạn kéo dài, giá có thể tiếp tục leo thang và thậm chí quay trở lại mức đỉnh trong quá khứ, từng vượt 2.000 USD mỗi nghìn feet khối.
IndexBox ước tính nếu nguồn cung bị gián đoạn trong khoảng 30 ngày, giá heli giao tận nơi có thể tăng từ 10–20%. Trong trường hợp gián đoạn kéo dài từ 60 đến 90 ngày, mức tăng có thể lên tới 25–50%, đặc biệt đối với những khách hàng không có hợp đồng cung cấp dài hạn.
