Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP. Hà Nội, trong đó xác định tổ hợp ga Ngọc Hồi là một trong những đầu mối quan trọng, đảm nhận chức năng tổ chức vận tải hành khách và kết nối nhiều loại hình đường sắt.
Tổ hợp ga Ngọc Hồi có diện tích khoảng 260 ha, được quy hoạch tích hợp đường sắt quốc gia khổ 1.000 mm và 1.435 mm, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cùng hệ thống đường sắt đô thị.
Đối với mạng lưới hiện hữu, ga Ngọc Hồi sẽ kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM khổ 1.000 mm. Theo phương án quy hoạch, đoạn tuyến từ Văn Điển đến Phú Xuyên sẽ được cải dịch, hình thành đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên dài khoảng 26,5 km, chạy cùng hành lang đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.
Đáng chú ý, quy hoạch đề xuất xây dựng thêm đoạn đường sắt khổ 1.000 mm dài khoảng 3 km, kết nối ga Ngọc Hồi với tuyến vành đai Bắc Hồng - Văn Điển hiện hữu. Phương án này nhằm duy trì hoạt động vận tải đường sắt khổ 1.000 mm qua trung tâm Hà Nội, kết nối khu vực phía Bắc và phía Nam sông Hồng trong thời gian chờ các tuyến vành đai phía Đông và Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng hoàn thành, đưa vào khai thác.
Đối với mạng lưới đường sắt mới, ga Ngọc Hồi được xác định là điểm kết nối của hai tuyến vành đai.
Cụ thể, tuyến vành đai phía Đông (Ngọc Hồi - Thường Tín - Kim Sơn) được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm, dài khoảng 31 km. Tuyến có các nhánh kết nối từ ga Thường Tín đến ga Lạc Đạo mới và ga Kim Sơn.
Trong khi đó, tuyến vành đai phía Tây (Thạch Lỗi - Tây Hà Nội - Ngọc Hồi, Thường Tín) dài khoảng 56 km, được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm và kết nối với ga Ngọc Hồi.
Với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đoạn từ ga Ngọc Hồi đến hết địa phận tỉnh Hà Nam cũ có chiều dài khoảng 64 km, được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm.
Đáng chú ý, mạng lưới đường sắt đô thị kết nối với ga Ngọc Hồi cũng được mở rộng so với các quy hoạch trước đây. Nếu phương án cũ xác định kết nối 3 tuyến gồm tuyến số 1, tuyến số 1 kéo dài và tuyến số 6, dự thảo lần này định hướng kết nối 5 tuyến metro, gồm các tuyến số 1, 3, 6, 12 và 13.
Trước đó, Hà Nội đã thống nhất chủ trương đối với đề xuất tài trợ lập quy hoạch Tổ hợp ga Ngọc Hồi của Tập đoàn Vingroup - Công ty CP.
Mới đây, Cục Đường sắt Việt Nam cũng có văn bản gửi Sở Xây dựng TP. Hà Nội, góp ý hồ sơ phương án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Tổ hợp đường sắt Ngọc Hồi. Văn bản được ban hành trên cơ sở kết quả cuộc họp do Cục Đường sắt Việt Nam tổ chức ngày 11/11/2026, với sự tham gia của đại diện Sở Xây dựng TP. Hà Nội, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam, Ban Quản lý dự án Thăng Long, Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed cùng các đơn vị tư vấn.
Do Tổ hợp ga Ngọc Hồi có quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, vì vậy, trên cơ sở đề nghị của UBND TP. Hà Nội, Ngân hàng Thế giới (WB) đã hỗ trợ lựa chọn liên danh tư vấn quốc tế gồm AREP, Rail Concept, Espelia, Berim và Insuco phối hợp với các cơ quan của UBND TP. Hà Nội và Bộ Xây dựng nghiên cứu ý tưởng quy hoạch tổng thể, vừa đáp ứng yêu cầu khai thác của các hệ thống đường sắt, vừa phát triển hài hòa quỹ đất xung quanh theo mô hình TOD.
Kết quả nghiên cứu trên phạm vi khoảng 260 ha đã được cập nhật vào Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được Quốc hội thông qua. Nội dung này cũng được đưa vào Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP. Hà Nội đang được Bộ Xây dựng xem xét.
Cục Đường sắt Việt Nam đánh giá việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Tổ hợp đường sắt Ngọc Hồi là cần thiết nhằm cụ thể hóa các quy hoạch liên quan và sử dụng hiệu quả quỹ đất. Tuy nhiên, phương án phải bảo đảm cơ sở pháp lý, tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật và phù hợp với thứ bậc của hệ thống quy hoạch.
Đáng chú ý, cơ quan này đề nghị Sở Xây dựng TP. Hà Nội xác định phạm vi nghiên cứu Tổ hợp ga Ngọc Hồi khoảng 260 ha, bao gồm cả khu chức năng đường sắt và khu phát triển đô thị theo định hướng TOD, bảo đảm phù hợp với quy hoạch mạng lưới đường sắt và các quy hoạch cấp trên.
Đối với khu vực đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Cục Đường sắt Việt Nam cho rằng việc giữ nguyên các chức năng theo nghiên cứu quy hoạch tổng thể trước đây là phù hợp ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, phương án cần ưu tiên bảo đảm quỹ đất cho ga, depot, đường kết nối, công trình bảo trì và cứu hộ.
Cơ quan này đề nghị nghiên cứu tăng chiều rộng ke ga đường sắt tốc độ cao từ 12 m lên 15 m nhằm tạo thuận lợi cho hành khách. Đồng thời, cần dự phòng phương án tổ chức tàu chạy xuyên qua ga Ngọc Hồi về phía Bắc, thay vì chỉ giới hạn chức năng ga đầu cuối.
