Mới đây, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 61/2026/TT-BCT kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT). Thông tư này có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Từ ngày 1/7/2027, trạm sạc công cộng phải được thiết kế về mặt kỹ thuật sẵn sàng dùng chung cho các xe điện tương thích. Cụ thể, theo quy chuẩn, trạm sạc phải bảo đảm khả năng dùng chung cho các phương tiện có cổng sạc tương thích với đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ. Cùng với đó, công nghệ, giao thức, phần cứng và phần mềm sử dụng tại trạm phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, đồng thời không làm mất tác dụng của các chức năng bảo vệ an toàn.
Theo Thông tư số 61, quy chuẩn áp dụng với tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, phân phối, lưu thông trụ sạc xe điện; chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công, quản lý, vận hành trạm sạc và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Thông tư nêu rõ, trụ sạc bao gồm trụ sạc AC, trụ sạc DC và trụ sạc kết hợp AC với DC. Đáng chú ý, thiết bị phải đáp ứng yêu cầu về bảo vệ chống điện giật, quá tải, ngắn mạch, tương thích điện từ, truyền thông, ghi nhãn và hướng dẫn sử dụng.
Đối với trạm sạc, quy chuẩn cũng quy định yêu cầu về an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy, bố trí mặt bằng, khoảng cách an toàn, hệ thống cấp điện, đo đếm điện năng, quản lý phụ tải, giám sát và quản lý dữ liệu.
Đặc biệt, vị trí trạm sạc phải phù hợp với mục đích sử dụng đất, công năng khu vực và hạ tầng giao thông. Theo đó, trụ sạc phải được bố trí thuận tiện, không cản trở lối đi, lối thoát nạn và giao thông nội bộ. Hơn nữa, khu vực sạc phải có biển nhận biết, cảnh báo an toàn điện và hướng dẫn thao tác.
Ngoài ra, theo quy chuẩn trên, hệ thống giám sát phải có khả năng thu thập, hiển thị trạng thái vận hành, cảnh báo sự cố và các thông số điện. Đồng thời, dữ liệu vận hành, sự cố, đo lường, thanh toán và phản ánh của người sử dụng phải được quản lý, lưu trữ, truy xuất và bảo vệ theo quy định.
Các trạm sạc dịch vụ phải công khai giá, cách tính tiền
Ảnh minh họa về trạm sạc xe điện.
Đáng chú ý, theo quy định của Bộ Công Thương, các trạm sạc dịch vụ phải công khai giá, cách tính tiền, cũng như lượng điện tiêu thụ cho người dùng trước, trong mỗi giao dịch. Tuy nhiên, các dữ liệu này cần được bảo mật, tránh việc chỉnh sửa, xóa trái phép.
Thông tư cũng nêu rõ, trạm sạc điện cũ lắp đặt trước tháng 7/2027 được tiếp tục sử dụng, nhưng cần bảo trì và đảm bảo an toàn.
Ngoài ra, các trạm đang hoạt động phải rà soát an toàn trong vòng 6 tháng và có tối đa 24 tháng (kể từ 1/7/2027) để khắc phục lỗi. Sau thời điểm này, phần sửa chữa, cải tạo hoặc mở rộng trạm sạc xe điện phải đáp ứng quy chuẩn mới.
Đáng chú ý, khi phát hiện nguy cơ trực tiếp gây mất an toàn trạm sạc, đơn vị vận hành phải dừng hoặc khoanh vùng phần bị ảnh hưởng để sửa chữa. Trong trường hợp không thể khoanh vùng, toàn bộ trạm phải dừng hoạt động cho tới khi khắc phục xong lỗi.
Trên thực tế, hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam hiện được chia thành 3 nhóm đầu tư, bao gồm các hãng xe, hệ thống phân phối và các doanh nghiệp dịch vụ độc lập. Theo đó, một số hệ thống cho phép xe khác hãng sử dụng, trong khi số khác chỉ phục vụ khách hàng của mình.
Thông tư số 61 cũng xác định trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối, chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, thi công, vận hành, đơn vị cung cấp điện và cơ quan quản lý nhà nước trong kiểm tra, bảo trì, vận hành an toàn và xử lý sự cố.
Hiện nay, Việt Nam có khoảng 6,7 triệu ô tô và 70 triệu xe máy. Tuy nhiên, phần lớn phương tiện điện tập trung tại các đô thị lớn, từ đó kéo theo nhu cầu cấp thiết về chỗ đỗ xe và hạ tầng sạc điện.
Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần khoảng 2,2 tỷ USD vào năm 2030 và 32,6 tỷ USD đến 2050 để phát triển mạng lưới trạm sạc.
