Thái Lan là một trong những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Theo thống kê năm 2025, quốc gia này đã xuất khẩu 1,34 triệu tấn gạo sang khu vực Trung Đông. Con số đó chiếm khoảng 17% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo toàn cầu của quốc gia này.
Iraq và Yemen hiện là hai điểm đến quan trọng nhất đối với gạo Thái Lan tại thị trường Trung Đông. Tuy nhiên, số liệu mới nhất từ chính phủ Thái Lan cho thấy lượng hàng gạo xuất khẩu sang các nước này đã sụt giảm ngay trong tháng này.
Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trì trệ bắt nguồn từ những khó khăn về logistics và chi phí vận hành.
Theo Bộ Thương mại Thái Lan, việc đóng cửa eo biển Hormuz khiến các tuyến đường vận chuyển huyết mạch bị tê liệt. Các nhà nhập khẩu tại khu vực khó có thể gia tăng đơn đặt hàng trong tương lai gần.
Bên cạnh đó, gánh nặng tài chính từ chi phí nhiên liệu và phí bảo hiểm đang làm xói mòn lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Cụ thể, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng vọt thêm 40%. Điều này khiến gạo Thái Lan trở nên đắt đỏ hơn đáng kể trên thị trường quốc tế.
Bà Arada Fuangtong, Tổng giám đốc Vụ Ngoại thương thuộc Bộ Thương mại Thái Lan thừa nhận, kịch bản xấu nhất là phần lớn sản lượng gạo bán sang Trung Đông hàng năm có thể bị mất trắng.
Các quốc gia tiêu thụ gạo Thái Lan nhiều nhất.
Thực trạng này diễn ra trong bối cảnh ngành gạo Thái Lan vốn đã đối mặt với nhiều áp lực nội tại. Trong năm 2025, quốc gia này đã xuất khẩu tổng cộng 7,9 triệu tấn gạo.
Tuy nhiên, dự báo cho năm nay cho thấy sản lượng sẽ giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm qua. Đồng Baht mạnh hơn so với các đồng tiền đối thủ đang gây bất lợi lớn cho nỗ lực xuất khẩu gạo.
Đồng thời, sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo lớn như Ấn Độ và Việt Nam cũng khiến thị phần của Thái Lan bị thu hẹp đáng kể.
Với những yếu tố tiêu cực hiện hữu, chính phủ Thái Lan dự đoán xuất khẩu gạo cả năm sẽ không đạt được mục tiêu 7 triệu tấn như kỳ vọng ban đầu. Để so sánh, Việt Nam xuất khẩu khoảng 8 triệu tấn gạo năm 2025 và đặt mục tiêu xuất khẩu khoảng 7,7 triệu tấn trong năm 2026.
Trước tình hình cấp bách, Bộ Ngoại thương Thái Lan đã lên kế hoạch tổ chức cuộc họp khẩn với Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo. Mục tiêu chính của cuộc thảo luận là tìm kiếm các biện pháp hỗ trợ tiêu thụ gạo trên phạm vi toàn cầu.
Giới chức lo ngại nhu cầu xuất khẩu yếu sẽ kéo theo giá lúa trong nước sụt giảm nghiêm trọng. Hệ lụy này sẽ tác động trực tiếp đến thu nhập của nông dân địa phương và gây ảnh hưởng xấu đến toàn bộ nền kinh tế quốc gia.
Chiến lược hiện tại của Thái Lan là xoay trục sang các thị trường truyền thống và tiềm năng khác, để giảm bớt sự phụ thuộc. Vụ Ngoại thương dự định triển khai các sự kiện quảng bá quy mô lớn tại các thị trường trọng điểm ở châu Á như: Trung Quốc, Hồng Kông và Singapore.
Đây là khu vực hiện chiếm khoảng 22% tổng lượng gạo xuất khẩu của Thái Lan. Song song với đó, chính phủ cũng đang đẩy mạnh thâm nhập thị trường châu Phi thông qua các hội chợ thương mại và đàm phán hợp đồng cấp chính phủ.
Năm ngoái, các quốc gia châu Phi như Nam Phi, Senegal và Angola đã tiêu thụ khoảng 33% tổng lượng gạo xuất khẩu của xứ Chùa Vàng. Việc đa dạng hóa kênh phân phối và tìm kiếm người mua mới tại các khu vực này được xem là chiếc phao cứu sinh cho ngành xuất khẩu gạo Thái Lan trong giai đoạn khủng hoảng địa chính trị hiện nay.
