Thanh tra tỉnh An Giang vừa ban hành kết luận thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật trong quản lý diện tích đất rừng thực hiện 4 dự án trên địa bàn đặc khu Phú Quốc, gồm: Khu tái định cư Hàm Ninh; Khu tái định cư Cửa Cạn; Hồ nước Cửa Cạn và Nhà máy nước hồ Cửa Cạn; Khu xử lý rác Bãi Bổn - Hàm Ninh.
Theo kết luận, đến thời điểm thanh tra, UBND đặc khu Phú Quốc đã thu hồi hơn 315ha trong tổng số 439ha đất rừng liên quan các dự án. Trong đó, 303ha đã bàn giao thực địa, 12ha đang chờ bàn giao; còn 123ha chưa ban hành quyết định thu hồi đất.
Hàng trăm ha đất rừng bị người dân lấn chiếm
Kết quả thanh tra cho thấy, trong giai đoạn 2019-2024, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phú Quốc và Vườn Quốc gia Phú Quốc không tổ chức kiểm kê rừng theo quy định.
Đáng chú ý, Ban Quản lý rừng phòng hộ và Vườn Quốc gia đã giao khoán gần 137ha đất rừng phòng hộ cho 121 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Qua kiểm tra, thanh tra phát hiện nhiều sai phạm trong việc ký, thanh lý hợp đồng giao khoán.
Trong giai đoạn từ năm 2017 đến tháng 4/2026, các đơn vị không tổ chức rà soát, phân loại đối tượng, nội dung giao khoán để thực hiện theo quy định. Có 16 hợp đồng ký chuyển tiếp chưa đúng quy định, trong đó 14 hợp đồng được ký sau thời điểm Chủ tịch UBND tỉnh ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp dự án Khu tái định cư Hàm Ninh và 2 hợp đồng ký không đúng đối tượng.
Ngoài ra, 6 hợp đồng giao khoán được lập hồ sơ thanh lý không đúng quy định. Sau đó, các đơn vị tiếp tục ký mới 6 hợp đồng nhưng không bảo đảm tiêu chí nhận giao khoán, trình tự, thủ tục theo quy định. Đáng chú ý, số tiền hỗ trợ cây trồng, vật kiến trúc cho 6 cá nhân nhận giao khoán mới lên tới hơn 817 triệu đồng.
Lực lượng chức năng đặc khu Phú Quốc tổ chức cưỡng chế, thu hồi đất đối với các trường hợp bao chiếm, lấn chiếm đất rừng.
Thanh tra cũng phát hiện một hợp đồng không xác định được vị trí đất giao khoán trên thực địa; không có bản gốc 2 hợp đồng giao khoán và có 14 cá nhân tự ý xây dựng công trình trên đất rừng nhận khoán.
Đối với diện tích đất rừng phòng hộ bị người dân sử dụng, Vườn Quốc gia Phú Quốc xác định 302 hộ gia đình, cá nhân lấn chiếm 257ha tại 3 dự án. Tuy nhiên, qua thanh tra, Ban Quản lý rừng phòng hộ và Vườn Quốc gia chưa quản lý chặt chẽ diện tích đất rừng phòng hộ, dẫn đến 315 hộ gia đình, cá nhân vào chiếm khoảng 260ha.
Trong số này có 68 trường hợp xây dựng nhà ở, nhà tiền chế và công trình khác trên đất rừng phòng hộ nhưng chưa được xử lý kịp thời.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra sai phạm trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Năm 2013, Sở Tài nguyên và Môi trường tham mưu UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 333,7ha cho Ban Quản lý rừng phòng hộ Phú Quốc. Tuy nhiên, diện tích này chồng lấn lên 1,8ha đất đã cấp giấy chứng nhận cho 4 hộ gia đình, cá nhân.
Đáng chú ý, trong năm 2011, Sở Tài nguyên và Môi trường nghiệm thu bản đồ địa chính, ghi nhận 6,4ha tại xã Cửa Dương có 12 hộ gia đình, cá nhân kê khai. Đến năm 2013, diện tích này được đưa vào giấy chứng nhận cấp cho Ban Quản lý rừng phòng hộ, dù nằm ngoài diện tích đất rừng phòng hộ nhưng chưa thực hiện thủ tục thu hồi đất của các hộ dân.
Thanh tra xác định việc tham mưu cấp giấy chứng nhận trong trường hợp này chưa đúng quy định.
Kết luận thanh tra xác định Ban Quản lý rừng phòng hộ Phú Quốc giai đoạn 2017-2019 và 2020 - 4/2026 chịu trách nhiệm đối với những hạn chế, vi phạm trong công tác quản lý đất rừng, giao khoán, kiểm kê rừng và thực hiện kết luận thanh tra trước đó.
Trong đó, Vườn Quốc gia Phú Quốc chưa thực hiện đầy đủ nội dung Kết luận số 04 ngày 29/9/2020 của Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang về việc giao 8 hộ dân nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để kiểm tra, rà soát diện tích đất rừng phòng hộ.
Thanh tra cũng xác định trách nhiệm của Sở Tài nguyên và Môi trường trong việc tham mưu cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2013, dẫn đến diện tích 6,48ha có 12 hộ dân kê khai nằm ngoài diện tích đất rừng phòng hộ nhưng không được thực hiện thủ tục thu hồi, giao đất theo quy định.
Về cá nhân, kết luận nêu trách nhiệm của các giám đốc, phó giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Phú Quốc giai đoạn 2017 - 2019; lãnh đạo Vườn Quốc gia Phú Quốc giai đoạn 2020 - 4/2026; lãnh đạo, cán bộ liên quan thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Phòng Quản lý bảo vệ và phát triển rừng.
Kiến nghị kiểm điểm, thu hồi hơn 817 triệu đồng
Thanh tra tỉnh An Giang kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo Vườn Quốc gia Phú Quốc chấn chỉnh, khắc phục các hạn chế, vi phạm; phối hợp các cơ quan liên quan kiểm tra, xác định nguồn gốc và quá trình sử dụng đất đối với 6 hộ gia đình, cá nhân.
Đồng thời, rà soát các hộ đang sử dụng đất rừng trên diện tích đã giao, cấp giấy chứng nhận; tăng cường tuần tra, kiểm soát, bảo vệ rừng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Thanh tra yêu cầu rà soát, phân loại các đối tượng giao khoán, nội dung khoán đối với những hợp đồng còn hiệu lực; tổ chức thực hiện nghiêm Kết luận thanh tra số 04/KL-UBND năm 2020.
Về tổ chức, Thanh tra kiến nghị kiểm điểm trách nhiệm tập thể Ban Giám đốc Vườn Quốc gia Phú Quốc giai đoạn 2020-4/2026, tập thể Phòng Quản lý bảo vệ và phát triển rừng; Ban Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Phú Quốc giai đoạn 2017-2019 và các cá nhân có liên quan.
Đặc biệt, UBND đặc khu Phú Quốc được giao thu hồi, nộp ngân sách hơn 817 triệu đồng từ Vườn Quốc gia Phú Quốc, là số tiền đã lập phương án hỗ trợ cây trồng, vật kiến trúc cho 6 cá nhân nhận giao khoán tại Dự án Khu tái định cư Hàm Ninh.
