Ngày 28/10/2026, Quỹ Thiện Tâm (Tập đoàn Vingroup) và Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai; Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ký kết hợp tác triển khai "Chương trình tăng cường năng lực cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó nhằm giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra tại Việt Nam" giai đoạn 2026-2030.
Theo biên bản ghi nhớ hợp tác, các bên tập trung vào ba trọng tâm gồm: Phát triển công cụ, phần mềm và giải pháp công nghệ phục vụ giám sát, dự báo, cảnh báo sớm; Hỗ trợ trang thiết bị cho công tác dự báo, cảnh báo, chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai; Nâng cao năng lực ứng phó và hành động sớm của cộng đồng thông qua đào tạo, tập huấn, diễn tập, truyền thông và phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai.
Chương trình được triển khai trong 05 năm (2026-2030), chia thành hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2026-2028, Quỹ Thiện Tâm dự kiến tài trợ 212 tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp các hệ thống công nghệ, phần mềm phòng, chống thiên tai và thí điểm mô hình phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro tại 5 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Đà Nẵng và Đắk Lắk. Giai đoạn 2029-2030, chương trình dự kiến mở rộng tới các địa phương khác.
Về công nghệ dự báo và cảnh báo sớm, chương trình tập trung nâng cấp Hệ thống giám sát thiên tai Việt Nam (VNDMS), đồng thời xây dựng hệ thống giám sát thiên tai cấp tỉnh, bảo đảm sự kết nối đồng bộ trong công tác chỉ đạo, giám sát và báo cáo từ Trung ương đến địa phương.
Đặc biệt, chương trình phát triển các mô hình dự báo có độ chi tiết cao, cung cấp thông tin sát với diễn biến thiên tai tại từng địa bàn; gồm: cảnh báo mưa dông trực tiếp đến vị trí người dùng, với thời gian cảnh báo trước từ 30 phút đến 3 giờ; dự báo lượng mưa và các yếu tố khí tượng theo giờ, chi tiết đến cấp phường, xã, đặc khu, với thời hạn dự báo 10 ngày; và mô hình dự báo với thời hạn từ 12 đến 72 giờ.
Bên cạnh đó, chương trình triển khai các giải pháp cảnh báo lũ theo lưu vực sông, đánh giá tác động ngập lụt đến cấp phường, xã; xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai đến cấp xã; nâng cấp hệ thống cảnh báo lũ quét, sạt lở đất và thử nghiệm khoanh vùng cảnh báo đến cấp thôn, bản. Các phần mềm và bản đồ số phục vụ ứng phó thiên tai sẽ cung cấp cơ sở để chính quyền xác định khu vực có nguy cơ, chủ động xây dựng phương án ứng phó và tổ chức sơ tán người dân an toàn.
Song song với phát triển công nghệ, chương trình sẽ hỗ trợ các trang thiết bị phục vụ tính toán, vận hành mô hình dự báo, quan trắc, truyền dữ liệu và thu thập thông tin tại hiện trường. Tại địa phương, các thiết bị cảnh báo sớm, dự báo khí tượng thủy văn và phục vụ cứu hộ, cứu nạn sẽ góp phần nâng cao năng lực theo dõi, chỉ huy và ứng phó thiên tai.
Để công nghệ và thiết bị phát huy hiệu quả, chương trình đặc biệt chú trọng đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã trong việc sử dụng hệ thống giám sát và phần mềm bản đồ ứng phó thiên tai, xây dựng phương án sơ tán an toàn, tổ chức diễn tập và phổ biến kỹ năng phòng, chống thiên tai tại cộng đồng…
Phát biểu tại Lễ ký kết, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho hay, công tác dự báo, cảnh báo thiên tai hiện nay còn gặp nhiều khó khăn do mạng lưới quan trắc tại một số khu vực còn thiếu, dữ liệu chưa được kết nối đồng bộ, thông tin về tác động cụ thể đến người dân và hạ tầng còn hạn chế. Ông kỳ vọng, thông qua chương trình hợp tác ba bên sẽ giúp các công tác ứng phó thiên tai chuyển hướng từ dự báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, rủi ro; từ cung cấp thông tin sang hỗ trợ hành động cụ thể, lấy bảo vệ tính mạng người dân làm ưu tiên cao nhất.
Khi triển khai chương trình, các bên sẽ ưu tiên những địa bàn có nguy cơ thiên tai cao, chú trọng các nhóm dân cư dễ bị tổn thương, đồng thời bảo đảm tính bền vững và khả năng nhân rộng của các mô hình.
Theo báo cáo "Tăng cường sự sẵn sàng của Việt Nam trong giải quyết tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu" do các cơ quan phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) vừa công bố, biến đổi khí hậu đang gây ra những tổn thất và thiệt hại ngày càng nghiêm trọng tại Việt Nam, vượt xa khả năng thích ứng hiện tại và đe dọa các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội bền vững.
Việt Nam đang phải đối mặt với các thiên tai có cường độ và tần suất ngày càng tăng. Chỉ riêng năm 2024, siêu bão Yagi đã gây thiệt hại kinh tế ước tính 91.622 tỷ đồng và làm 519 người chết và mất tích, vượt xa mức thiệt hại kỷ lục trước đó vào năm 2017 (là 60.027 tỷ đồng).
Năm 2025, một số thống kê ước tính, tổng thiệt hại kinh tế do thiên tai lên tới 100.000 tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay. Ngoài ra, những năm khác cũng có thiệt hại lớn như năm 2016 (khoảng 39.726 tỷ đồng), năm 2020 (khoảng 39.962 tỷ đồng) và năm 2013 (khoảng 29.601 tỷ đồng).
Tại một hội thảo cuối năm ngoái, đại diện Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết, giai đoạn 2006 - 2025, trung bình mỗi năm thiên tai làm 314 người chết và mất tích mỗi năm; thiệt hại kinh tế tương đương 1 - 1,5% GDP.
