Không gian sinh sống chật hẹp của người dân quanh khu Mả Lạng và Chợ Gà - Gạo
Kỳ vọng vào mô hình tái định cư tại chỗ
Dự án chỉnh trang đô thị khu Mả Lạng và Chợ Gà - Gạo trên địa bàn phường Cầu Ông Lãnh và phường Bến Thành đang được xem là một trong những dự án chỉnh trang đô thị đáng chú ý nhất tại trung tâm TP.HCM trong nhiều năm trở lại đây.
Sơ đồ khu vực hai khu vực sẽ được chỉnh trang, đổi mới
Không chỉ bởi tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 16.300 tỷ đồng hay quy mô giải tỏa hơn 1.600 hộ dân, dự án còn được thành phố kỳ vọng trở thành "phép thử" cho một mô hình phát triển đô thị mới trong bối cảnh nhu cầu chỉnh trang ngày càng lớn nhưng nguồn lực ngân sách ngày càng hạn chế.
Theo kế hoạch, dự án dự kiến khởi công vào quý III/2026, hoàn thành xây dựng vào quý IV/2028 và đưa vào khai thác trong năm 2029.
Trong thời gian thi công, các hộ dân thuộc diện đủ điều kiện tái định cư sẽ được hỗ trợ tiền thuê nhà theo quy định của thành phố.
Theo UBND phường Bến Thành, hộ có từ 4 nhân khẩu trở xuống được hỗ trợ 8 triệu đồng mỗi tháng; hộ từ 5 nhân khẩu trở lên được hỗ trợ thêm 2 triệu đồng/người/tháng, mức hỗ trợ tối đa không quá 24 triệu đồng mỗi hộ mỗi tháng.
Đối với các trường hợp đặc thù như nhà không đủ giấy tờ pháp lý, nhiều hộ cùng chung địa chỉ hoặc hộ tạm trú, cơ quan chức năng cho biết việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ được xem xét trên cơ sở điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thực tế và các quy định pháp luật hiện hành.
Điểm đáng chú ý nhất của dự án không nằm ở quy mô vốn đầu tư mà ở cách tiếp cận mới trong câu chuyện tái định cư.
Theo Ông Trịnh Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố đang định hướng thực hiện tái định cư tại chỗ bằng nhà ở xã hội thay vì đưa người dân đến các khu tái định cư ở xa trung tâm như trước đây.
Ông Trịnh Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM
Nếu được triển khai thành công, đây sẽ là bước thay đổi đáng kể trong chính sách tái định cư khi người dân vẫn có cơ hội tiếp tục sinh sống, làm việc và duy trì sinh kế ngay tại khu vực cũ sau khi dự án hoàn thành.
Chủ trương này cũng được kỳ vọng giúp hạn chế tình trạng người dân phải chuyển đến nơi ở mới xa khu vực làm ăn, kinh doanh và các mối quan hệ xã hội đã hình thành trong nhiều năm.
Không chỉ là câu chuyện của Mả Lạng
Cũng theo ông Dũng, dự án được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), trên cơ sở các quy định mới của Luật PPP cùng Nghị định 257/2025 của Chính phủ về thực hiện dự án BT.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư công ngày càng lớn, việc huy động nguồn lực xã hội hóa được xem là một trong những giải pháp quan trọng để đẩy nhanh tiến độ chỉnh trang đô thị.
TP.HCM hiện cũng đang nghiên cứu áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 của Quốc hội nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai các dự án quy mô lớn bằng nguồn lực tư nhân.
Đáng chú ý, thành phố kỳ vọng kinh nghiệm từ Mả Lạng - Chợ Gà - Gạo sẽ trở thành cơ sở để triển khai kế hoạch di dời khoảng 40.000 căn nhà trên và ven kênh rạch trong giai đoạn 2025 - 2030.
Nếu mô hình này vận hành hiệu quả, đây có thể trở thành lời giải cho bài toán chỉnh trang đô thị vốn đã tồn tại nhiều năm tại TP.HCM.
Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ vọng, nhiều vấn đề vẫn đang chờ được làm rõ như vị trí cụ thể của quỹ nhà tái định cư tại chỗ, tỷ lệ người dân được quay trở lại sinh sống sau khi dự án hoàn thành, giá thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội cũng như phương án bảo đảm sinh kế cho các hộ kinh doanh trong khu vực.
Một phép thử chỉ thực sự thành công khi không chỉ thay đổi diện mạo đô thị mà còn bảo đảm được quyền lợi và cuộc sống lâu dài của những người dân đã gắn bó với khu vực này qua nhiều thế hệ.
