22h30, Võ Quan Huy vẫn ngồi đọc báo cáo số liệu để chuẩn bị cho cuộc họp với các quản lý trang trại vào ngày hôm sau.
Như thường lệ, không muộn hơn 5h sáng, ông bắt đầu ngày mới bằng khoảng 45 phút rèn luyện sức khỏe.
Ông tự đặt chỉ tiêu luỹ tiến cho bài tập leo cầu thang của mình. Trong 10 ngày đầu tháng, ông leo 50 bậc; từ ngày thứ 11, nâng lên 75 bậc; từ ngày thứ 21, lên 100 bậc.
Hơn 6h, người đàn ông vóc dáng cao lớn, mái tóc bạc, nước da ngăm ấy đã lên đường ra ruộng. “Vì mình dở nên phải lao động nhiều hơn người khác. Mình mà giỏi thì đâu cần làm nhiều”, ông nói, rồi bật nụ cười hào sảng chính hiệu người miền Tây.
Nhưng đó là nụ cười của một 'lão nông triệu USD'. Năm 2025, Công ty TNHH Huy Long An do ông làm giám đốc đạt doanh thu khoảng 20 triệu USD (tương đương 520 tỷ đồng). Năm nay, ông đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu 15%, tức khoảng 23 triệu USD, nhưng lưu ý rằng còn phụ thuộc vào năng suất và giá cả thị trường.
Những con số trên đều được dựng lên từ đất phèn, nợ nần và những lần thất bại.
Chuối là cây trồng chủ lực của Công ty TNHH Huy Long An.
Bổ nhát cuốc ở nơi không ai muốn tới
Sinh năm 1955, Võ Quan Huy, tên thân mật là Út Huy, được giới kinh doanh đặt biệt danh là ‘vua chuối’. Nhưng trước khi lên ‘ngôi vua’, ông từng là một người làm nông lì lợm, chuyên đi khẩn hoang, mở đất.
Khoảng năm 1980, khi ở tuổi 25, không có vốn cũng không có đất, thứ duy nhất ông có là sức người. Nhà nghèo, ông đặt cược tuổi trẻ vào lời kêu gọi khai hoang Đồng Tháp Mười - vùng trũng khi ấy trải rộng trên ba tỉnh Long An, Tiền Giang và Đồng Tháp. Ông tìm đến những mảnh đất cằn chưa ai đặt chân tới để cải tạo, trồng cây kiếm hoa lợi.
Đầu thập niên 1990, khi khối Đông Âu sụp đổ, nhiều nông trường cao su quốc doanh trong nước bị ảnh hưởng và bỏ hoang. Võ Quan Huy nhận 70ha đất ở Tây Ninh để trồng mía, rồi mở rộng sang Bình Dương (cũ). Vụ mía đầu tiên thất thu vì thủy lợi bấp bênh. Ông mất 3 năm mới trả hết nợ.
Năm 1994, khi cây mía dần ổn định, ông tiếp tục nhận khai hoang 240ha trên vùng đất sau này trở thành xã Mỹ Bình, huyện Đức Huệ, tỉnh Long An (nay thuộc Tây Ninh), cách biên giới Campuchia chừng 7km.
Ông đến vùng đất ấy vì không có lựa chọn thứ hai. “Không có tiền thuê đất nên tôi chỉ còn cách dùng sức người và đi tới nơi không ai muốn tới”, ông nhớ lại.
Gần 10 năm sau nhát cuốc đầu tiên của ông ở đây, xã Mỹ Bình mới được thành lập.
Đó là một ‘rốn phèn’, nghèo dinh dưỡng đến nỗi chỉ tràm gió mọc hoang mới sống nổi. Út Huy trồng gì chết nấy. Để rửa phèn, ông và gia đình đào 20km kênh, đắp bờ bao ngăn lũ. Ông tìm đến Viện Cây ăn quả miền Nam, học những bài vỡ lòng về cải tạo đất từ hai nhà khoa học nông nghiệp nổi tiếng là cố GS Võ Tòng Xuân và PGS Nguyễn Minh Châu.
Có lúc, công việc tưởng như phải bỏ dở vì thiếu tiền duy trì. Con người phải chờ đợi đằng đẵng 6 năm, cây trồng mới bắt đầu bén rễ vào đất để sinh trưởng.
Trái chuối bình dân, thị trường tỷ USD
Trong hành trình làm nông, Út Huy đã thử qua hơn 20 loại cây trồng, vật nuôi. Bước ngoặt đến vào năm 2014, khi ông đọc được thông tin rằng thương mại chuối toàn cầu trị giá khoảng 15-17 tỷ USD mỗi năm. Loại trái cây bình dân ở miền Tây bỗng hiện ra như một mảnh ghép của thị trường khổng lồ ấy và ông quyết định dồn lực vào chuối.
Là người đi sau, Võ Quan Huy không muốn trồng chuối theo cách bình thường của nông dân bao đời nay. Trước khi bắt tay vào làm, ông tìm đến huyện Trảng Bom (Đồng Nai cũ), ‘cái nôi’ của cây chuối, rồi sang tận Philippines - khi ấy là một trong những nước xuất khẩu chuối hàng đầu thế giới - để học hỏi kinh nghiệm.
Trở về, ông đi theo mô hình khép kín ngay từ đầu, từ giống, canh tác, thu hoạch đến kho lạnh và đóng gói xuất khẩu. Trang trại gần biên giới Campuchia được cơ giới hóa, với hệ thống cáp tải dài 33km đưa buồng chuối từ vườn về tận nhà đóng gói.
Chỉ cần một người điều khiển, mỗi chuyến cáp chuyển được 50 buồng chuối (khoảng 10 nải/buồng, nặng 40-60kg). Cách làm này vừa tiết kiệm nhân lực, vừa giúp trái chuối giữ mẫu mã tốt hơn so với vận chuyển thủ công.
Công ty Huy Long An sớm trở thành một trong số ít doanh nghiệp có đầy đủ hạ tầng trong lĩnh vực chuối.
Thời gian trôi, giờ đây, vùng đất giáp biên từng chỉ có tràm gió đã được phủ kín một màu xanh bạt ngàn của những tàu lá chuối. Sau nhiều thập kỷ bám đất khẩn hoang, chuối trở thành xương sống trong cơ nghiệp của Võ Quan Huy.
Hiện, Công ty Huy Long An có khoảng 700ha chuối, bên cạnh 100ha bưởi, 40ha sầu riêng và 120ha nuôi tôm. Tổng cộng gần 1.000ha đất đang trải khắp Tây Ninh, TP.HCM, Cà Mau và Cần Thơ.
Hệ thống cáp vận chuyển chuối tại trang trại của ông Võ Quan Huy.
Không biện minh
Thành công không khiến Võ Quan Huy lãng mạn hóa nghề nông. Theo ông, làm nông nghiệp phải thực sự có đam mê, và đó là một con đường dài.
“Với người chịu thương, chịu khó, nông nghiệp là môi trường để khởi nghiệp. Còn với người muốn đi tìm lợi ích ngắn hạn, nông nghiệp có thể đốt cháy cả gia tài”, ông nói với phóng viên, khi vừa trở về từ cuộc gặp mặt doanh nhân do UBND tỉnh Tây Ninh tổ chức.
Triết lý đi đường dài được ông áp dụng ngay từ khi chọn bạn hàng cho trái chuối xuất khẩu. Nhiều người sẽ chọn thị trường dễ tính để sớm thu tiền về. Út Huy thì ngược lại. Ông nhắm thẳng tới Nhật Bản, một trong những thị trường khó tính bậc nhất.
Để sản phẩm chuối Huy Long An sang được nước bạn, phải đáp ứng khoảng 200-300 chỉ tiêu về sản xuất và quy trình. Trong đó, chỉ tiêu khó nhất là về dư lượng.
Sản phẩm chuối của Huy Long An chủ yếu xuất khẩu ra thế giới.
Ông từng chia sẻ, trang trại có xây khu nhà ở công nhân nằm gần vườn chuối. Theo định kỳ, công ty thực hiện xịt thuốc muỗi khu nhà ở, nào ngờ loại thuốc đó tạo ra chất tồn tại trên các bề mặt khoảng 3 tháng. Thuốc muỗi xịt bằng máy phun nên chẳng may có hạt chất bay ra vườn, dính lên trái chuối. Đối tác Nhật lấy mẫu kiểm tra dư lượng và phát hiện ra chất đó.
“Họ kêu một trận mệt mỏi luôn. Đó cũng là lần để công ty rút kinh nghiệm lớn, sửa sai sau này”, Út Huy kể và cho biết, bạn hàng Nhật có thể xuống tận nhà máy vài lần để thẩm định trước khi đặt mua một lô hàng. Nhưng họ cũng cho nhà cung cấp thời gian sửa sai, điều chỉnh, rồi mới gắn bó thành khách hàng thân thiết.
Sự khắt khe trên chính là trường học mà Võ Quan Huy cần để dựng nên quy trình chuẩn cho mảng chuối xuất khẩu với thương hiệu FOHLA (Fruits of Huy Long An).
Cho đến nay, việc xuất khẩu chuối bằng thương hiệu của chính mình vẫn là điều không nhiều người làm được. Bởi, muốn xuất ngoại, sản phẩm này đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng khắt khe, công nghệ bảo quản cao và quy mô sản xuất lớn mà nông dân hoặc doanh nghiệp nhỏ khó tự đáp ứng.
“Bán chuẩn quy trình, tuân thủ chất lượng cam kết, tôn trọng khách hàng thì sẽ ổn”, quan điểm kinh doanh được duy trì trong thời gian dài này của ông Huy đã giúp tạo dựng niềm tin đối với FOHLA.
Ngày nay, Công ty Huy Long An làm ra khoảng 30.000 - 35.000 tấn chuối mỗi năm. Gần như toàn bộ doanh thu chuối đến từ xuất khẩu, trong khi thị trường nội địa chỉ chiếm 2 - 3%. Thị trường Nhật Bản đang chiếm khoảng 30% doanh thu, Hàn Quốc và Trung Quốc chia gần đều phần còn lại.
Bên cạnh chuối, măng cụt của công ty hiện mới tiêu thụ ở thị trường nội địa. Bưởi chưa đủ sản lượng để tự xuất khẩu, nên được xuất qua thương hiệu của doanh nghiệp đối tác, đồng thời có mặt tại nhiều siêu thị trong nước.
Có thắng thì cũng có thua. ‘Vua chuối’ cũng khẳng định mình không đếm xuể những lần thất bại trong chặng đường làm nông nghiệp. Đơn cử, hồi đầu năm 2025, mảng nuôi tôm của doanh nghiệp gặp khó, buộc Út Huy phải làm việc cật lực để vực lại vùng nuôi. Đến nay, con tôm vẫn được doanh nghiệp duy trì với diện tích nuôi khoảng 120ha.
“Những người hay diễn giải thất bại thì đâu có cơ hội ngóc lên. Làm ăn có thất bại là chuyện bình thường nhưng phải hiểu tại sao thất bại để vực dậy”, Võ Quan Huy có nguyên tắc “không biện minh” khi nói về thất bại.
Câu chuyện của ông, vì thế, không hẳn là câu chuyện của một người đã chiến thắng. Đó là câu chuyện của một nông dân không chịu dừng lại sau mỗi lần thua cuộc.
Cho tới hiện tại, Út Huy cũng không muốn mình thua và bị bỏ lại đằng sau trong cuộc đua với tuổi tác. Ở tuổi 71, ông vẫn học cách dùng AI để tính toán số liệu kinh doanh hằng ngày và đang theo một lớp đào tạo về quản trị doanh nghiệp.
Võ Quan Huy từng nói, có bốn yếu tố làm nên thành công trong sản xuất nông nghiệp, gồm: Đất đai, nguồn vốn, khoa học kỹ thuật và ý chí con người.
Gần nửa thế kỷ trước, khi vác cuốc đi khai hoang, ông chỉ có ý chí. Cho đến hôm nay, với bài tập trên những bậc cầu thang mỗi sáng hay lớp học quản trị khi mái đầu đã bạc, ‘lão nông triệu USD’ vẫn dựa vào yếu tố đó.
“Tay trắng cũng có thể làm nên nếu có ý chí, còn không có ý chí thì không có gì hết”, ông nói.
