Vừa mở mắt đã cầm điện thoại: Não bộ đang "lãnh đủ" điều gì?

Nhiều người có thói quen với tay lấy điện thoại ngay khi vừa mở mắt để kiểm tra tin nhắn, mạng xã hội hoặc tin tức. Thói quen tưởng chừng vô hại này có thể khiến buổi sáng bắt đầu trong trạng thái bị động, gia tăng sự phân tán và ảnh hưởng đến tâm trạng.

Ảnh minh họa

Sau một đêm ngủ, cơ thể và não bộ cần một khoảng thời gian để chuyển hoàn toàn sang trạng thái tỉnh táo. Việc lập tức mở điện thoại, đọc hàng loạt thông báo hoặc lướt mạng xã hội đồng nghĩa với việc não phải tiếp nhận liên tục nhiều thông tin ngay từ những phút đầu tiên của ngày.

Đặc biệt, mạng xã hội được thiết kế để thu hút sự chú ý bằng những nội dung mới liên tục. Một lần kiểm tra thông báo có thể nhanh chóng biến thành hàng chục phút lướt màn hình.

Nếu nội dung đầu tiên tiếp nhận trong ngày là tin tức tiêu cực, tranh luận hoặc áp lực công việc, tâm trạng cũng có thể bị ảnh hưởng theo.

Tuy nhiên, cần thận trọng với những tuyên bố cho rằng chỉ cần sử dụng điện thoại ngay sau khi thức dậy là có thể "tàn phá não bộ", làm mất chất xám hoặc gây Alzheimer. Những khẳng định này đơn giản hóa quá mức bằng chứng khoa học.

Các vấn đề đáng quan tâm hơn thường liên quan đến tổng thời gian sử dụng thiết bị, việc sử dụng thiếu kiểm soát, chất lượng giấc ngủ, mức độ vận động và nội dung mà người dùng tiếp nhận.

Một số chuyên gia và những người làm việc trong lĩnh vực công nghệ lựa chọn hạn chế thiết bị số trong khoảng thời gian đầu ngày. Mục tiêu không phải là "giải độc" cho não mà là tạo ra một khoảng thời gian không bị thông báo và nội dung trực tuyến chi phối.

Thay vì vừa tỉnh dậy đã kiểm tra điện thoại, khoảng một giờ đầu ngày có thể được dành cho những hoạt động đơn giản như uống nước, vệ sinh cá nhân, tập thể dục nhẹ, đọc sách, thiền hoặc chuẩn bị công việc trong ngày.

Cách này giúp mỗi người bắt đầu ngày mới một cách chủ động, thay vì ngay lập tức phản ứng với những thông tin do người khác gửi đến.

Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon, từng chia sẻ rằng ông thường dành buổi sáng cho những hoạt động chậm rãi như uống cà phê, ăn sáng và đọc báo trước khi bước vào các cuộc họp. Dù vậy, đây là thói quen cá nhân chứ không phải một "công thức" đã được khoa học chứng minh dành cho tất cả mọi người.

Điện thoại mang lại nhiều lợi ích và bản thân thiết bị không phải nguyên nhân khiến não bộ suy giảm. Vấn đề nằm ở cách chúng ta sử dụng nó.

Một người có thể cần điện thoại ngay sau khi thức dậy để xem lịch làm việc, kiểm tra thông tin quan trọng hoặc liên lạc với gia đình. Trong trường hợp đó, việc sử dụng có mục đích trong vài phút không thể được đánh đồng với hàng giờ lướt mạng xã hội thiếu kiểm soát.

Điều đáng lưu ý là khi việc kiểm tra điện thoại trở thành phản xạ tự động: vừa mở mắt đã tìm thiết bị, liên tục kiểm tra thông báo và khó chịu khi không có điện thoại bên cạnh.

Ảnh minh họa

Thay đổi thói quen này không nhất thiết phải bắt đầu bằng một giờ hoàn toàn không màn hình. Có thể áp dụng từng bước nhỏ.

Đầu tiên, hãy đưa điện thoại ra khỏi tầm với của giường ngủ. Đặt thiết bị ở bàn hoặc vị trí khác trong phòng sẽ khiến bạn khó hình thành phản xạ với tay lấy điện thoại ngay khi thức dậy.

Nếu thường dùng điện thoại làm đồng hồ báo thức, có thể sử dụng một chiếc đồng hồ báo thức riêng.

Tiếp đó, thử trì hoãn thời điểm kiểm tra điện thoại 10-15 phút, sau đó tăng dần lên 30 phút hoặc lâu hơn. Trong khoảng thời gian này, hãy thay thế bằng một hoạt động cụ thể như đi bộ, tập giãn cơ, đọc sách hoặc chuẩn bị bữa sáng.

Quan trọng nhất là không biến "quy tắc 1 giờ" thành một áp lực mới. Mục tiêu không phải tuyệt đối không được nhìn vào màn hình, mà là tạo khoảng thời gian đầu ngày đủ yên tĩnh để cơ thể và não bộ thức dậy một cách tự nhiên.

Một ngày mới không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thông báo đầu tiên trên màn hình. Chỉ cần trì hoãn việc cầm điện thoại thêm một chút, nhiều người có thể nhận ra rằng họ hoàn toàn có thể bắt đầu buổi sáng mà không cần lập tức kết nối với thế giới trực tuyến.

Trúc Chi (t/h Thanh Niên, Lao Động)