Doanh nghiệp đua nhau phát hành ESOP giá rẻ

CTCP Đầu tư và Phát triển Bất động sản An Gia (HoSE: AGG) vừa công bố kế hoạch phát hành 2,6 triệu cổ phiếu thưởng theo chương trình lựa chọn cho người lao động (ESOP) năm 2026. Đây là động thái mới nhất trong loạt chương trình ESOP đang được nhiều doanh nghiệp triển khai trên thị trường chứng khoán.

Hàng loạt doanh nghiệp phát hành cổ phiếu ESOP

Theo phương án được An Gia công bố, 2,6 triệu cổ phiếu dự kiến phát hành tương đương khoảng 1,6% số cổ phiếu đang lưu hành của doanh nghiệp. Nguồn phát hành lấy từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tính đến ngày 31/12/2025, căn cứ báo cáo tài chính năm 2025 đã được kiểm toán.

Chương trình được thực hiện theo phương án đã được Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 thông qua. An Gia cho biết mục đích là ghi nhận đóng góp, thành quả của các nhân sự chủ chốt và tạo sự gắn bó lâu dài với công ty.

Ngày phát hành dự kiến là 9/9. Số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng trong 1 năm kể từ ngày hoàn tất đợt phát hành.

Theo phương án, giá phát hành là 10.000 đồng/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 9% so với thị giá cổ phiếu AGG giao dịch trên sàn chứng khoán. Nếu tính theo giá thị trường, lô cổ phiếu sắp phát hành của An Gia có giá trị khoảng 28,6 tỷ đồng.

Đáng chú ý, theo phương án được An Gia công bố trước đó, số cổ phiếu ESOP này chỉ được phân bổ cho 7 cán bộ quản lý cao cấp.

Không chỉ An Gia, nhiều doanh nghiệp trên sàn cũng đang sử dụng ESOP như một công cụ trong chính sách đãi ngộ nhân sự và tăng vốn.

Tại Tập đoàn Masan (HoSE: MSN), doanh nghiệp dự kiến phát hành hơn 14 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phiếu, tương đương khoảng 0,95% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Với thị giá MSN tại thời điểm công bố ở mức khoảng 71.200 đồng/cổ phiếu, giá trị lô cổ phiếu phát hành thêm vào khoảng gần 1.000 tỷ đồng. Toàn bộ số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng trong 1 năm.

Tại Masan Consumer (UPCoM: MCH), gần 13 triệu cổ phiếu ESOP cũng được phát hành với giá chỉ 10.000 đồng/cổ phiếu, trong khi trên thị trường, mỗi cổ phiếu MCH đang được giao dịch quanh mức 135.000 đồng, tương đương giá trị lô cổ phiếu phát hành cho nhân viên lên tới 1.755 tỷ đồng.

Nhóm công ty chứng khoán cũng đang có nhiều chương trình ESOP đáng chú ý.

Chứng khoán Vietcap (HoSE: VCI) triển khai phát hành 4,6 triệu cổ phiếu ESOP năm 2026 với giá 11.000 đồng/cổ phiếu cho 178 nhân viên. Thị giá VCI hiện dao động quanh mức 21.800 đồng/cổ phiếu, tương đương giá trị lô cổ phiếu mới đạt 100 tỷ đồng. Một số lãnh đạo cấp cao được phân bổ lượng cổ phiếu tương đối lớn, trong đó Tổng giám đốc Tôn Minh Phương được mua 480.000 cổ phiếu. Số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng trong 1 năm.

Trong khi đó, SSI (HoSE: SSI) dự kiến phát hành 10 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phiếu cho 295 nhân sự, gồm thành viên HĐQT và nhân sự chủ chốt tại các công ty con. Riêng trong đợt phân phối gần đây, 289.500 cổ phiếu ESOP chưa được đăng ký mua được phân phối lại cho 7 người với cùng mức giá 10.000 đồng/cổ phiếu.

Năm nay, FPT triển khai chương trình ESOP quy mô lớn. Ảnh: FRT.

Đáng chú ý, CTCP FPT (HoSE: FPT) cũng triển khai chương trình ESOP quy mô lớn. Tập đoàn dự kiến phát hành hơn 8,5 triệu cổ phiếu ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phiếu cho người lao động và lãnh đạo cấp cao, đồng thời có kế hoạch phát hành thêm hơn 2,3 triệu cổ phiếu cho đội ngũ cán bộ quản lý cấp cao trong năm 2026.

Toàn bộ hơn 8,5 triệu cổ phiếu ESOP nói trên sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong 3 năm.

Tạm tính theo thị giá FPT ở mức 68.300 đồng/cổ phiếu hiện tại, giá trị lượng cổ phiếu ESOP tập đoàn này phát hành thêm lên tới gần 600 tỷ đồng.

Tập đoàn Novaland (HoSE: NVL) cũng có kế hoạch triển khai chương trình ESOP trong năm nay. Theo phương án đã được Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 thông qua, công ty dự kiến phát hành hơn 111,7 triệu cổ phiếu ESOP với giá tối thiểu 10.000 đồng/cổ phiếu, qua đó có thể thu về hơn 1.117 tỷ đồng. Toàn bộ số cổ phiếu này dự kiến bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 1 năm.

Kế hoạch ESOP nằm trong chương trình tăng vốn tổng thể của Novaland, bên cạnh phương án chào bán hơn 800 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu và phát hành riêng lẻ tối đa 800 triệu cổ phiếu. Doanh nghiệp dự kiến ưu tiên nguồn vốn huy động để thanh toán các khoản nợ, nghĩa vụ tài chính và công nợ, phần còn lại phục vụ vốn lưu động, chi phí vận hành và hoạt động đầu tư.

Theo phương án của Novaland, việc phát hành ESOP được triển khai sau các đợt phát hành cổ phiếu thưởng và chào bán cho cổ đông hiện hữu, trong lộ trình tăng vốn được doanh nghiệp xây dựng cho năm 2026.

Chính sách giữ chân nhân sự, tạo thêm nguồn vốn

Về bản chất, ESOP cho phép doanh nghiệp sử dụng cổ phiếu như một phần trong cơ chế đãi ngộ thay vì chỉ trả thưởng bằng tiền mặt. Người lao động trở thành cổ đông và có thêm động lực gắn lợi ích của mình với kết quả hoạt động cũng như diễn biến giá cổ phiếu.

Nói với Tri Thức - Znews, Giám đốc Tài chính của một doanh nghiệp bất động sản niêm yết, cho rằng điểm hấp dẫn lớn nhất của các chương trình này nằm ở mức giá. Nhiều doanh nghiệp lựa chọn mức 10.000 đồng/cổ phiếu, trong khi thị giá cao hơn đáng kể. Khoảng chênh lệch này tạo ra lợi ích trực tiếp cho người được mua nếu cổ phiếu duy trì mức giá cao trên sàn.

Tuy nhiên, quyền lợi này thường đi kèm điều kiện hạn chế chuyển nhượng. Thời gian có thể kéo dài 1 năm như tại An Gia, Masan hay Vietcap, hoặc lên tới 3 năm như chương trình của FPT và một số đợt ESOP của SSI.

Cũng theo vị Giám đốc Tài chính, đối với doanh nghiệp, cơ chế này giúp gắn nhân sự chủ chốt với công ty trong thời gian dài hơn. Nếu giá cổ phiếu tăng, người lao động được hưởng lợi; ngược lại, giá giảm cũng khiến giá trị khoản thưởng bằng cổ phiếu suy giảm.

Còn ở góc độ cổ đông hiện hữu, theo ông, khi doanh nghiệp phát hành cổ phiếu mới, số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên và có thể tạo hiệu ứng pha loãng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào quy mô đợt phát hành so với tổng số cổ phiếu đang lưu hành.