Sau Sanyo, JVC, Sharp và Toshiba, đến lượt Sony - một trong những biểu tượng công nghệ - cũng quyết định chia tay thị trường Việt Nam và đàm phán chuyển nhượng cho đối tác Trung Quốc là TCL.
Tivi Trung Quốc thắng thế
Trước đó, Toshiba đã về tay Hisense - một tập đoàn khác của Trung Quốc và Sharp được một tập đoàn Đài Loan (Trung Quốc) thâu tóm. Hãng đồ điện tử P. cũng đang bị đồn đoán có thể rút khỏi thị trường khi nhiều tháng qua không thấy ra mắt tivi mẫu mới, các sản phẩm còn hiện diện chủ yếu là từ nguồn hàng tồn.
Với JVC, từ giữa thập niên 2000 đến đầu thập niên 2010, do áp lực cạnh tranh gay gắt từ tivi Hàn Quốc và Trung Quốc, hãng tivi Nhật này bắt đầu sa sút về doanh số và lợi nhuận, buộc phải thay đổi chiến lược kinh doanh toàn cầu. Năm 2011, JVC tuyên bố rút khỏi thị trường tivi toàn cầu, trong đó có Việt Nam, với động thái bán hoặc nhượng quyền thương hiệu, công nghệ tivi cho nhà sản xuất khác.
Tivi thương hiệu Nhật Bản vắng bóng tại nhiều trung tâm, siêu thị điện máy
Những năm gần đây, thị trường tivi tại Việt Nam chứng kiến sự biến động mạnh mẽ khi nhiều thương hiệu nổi tiếng dần biến mất. Người tiêu dùng hầu như không còn thấy tivi Sharp tại hệ thống phân phối chính hãng. Tivi Sanyo từ khoảng năm 2010 đến nay cũng không còn hiện diện tại thị trường trong nước. Trong khi đó, các thương hiệu tivi Trung Quốc như TCL, Xiaomi, Coocaa... ngày càng lấn sân.
Lý giải cho việc nhiều thương hiệu tivi "đổi ngôi" thị phần, một số trung tâm, siêu thị điện máy tại TP HCM cho hay chi phí sản xuất của các hãng Nhật Bản quá cao, không đủ sức cạnh tranh với dây chuyền sản xuất số lượng lớn của Trung Quốc. Hơn nữa, công nghệ tivi Nhật không có nhiều đổi mới song giá bán lại khá cao so với các đối thủ. "Chiến lược của thương hiệu Trung Quốc là đẩy mạnh truyền thông trên toàn cầu, bao gồm tài trợ cho các sự kiện và giải bóng đá lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thương hiệu Nhật mà ngay cả các thương hiệu Hàn Quốc cũng có nguy cơ bị đe dọa về thị phần" - đại diện một trung tâm điện máy nhìn nhận.
Theo ông Nguyễn Quang Thanh, giám đốc công ty chuyên kinh doanh tivi, các nhà sản xuất Nhật Bản thường không làm hàng giá rẻ, chỉ nhận sản xuất hàng đạt tiêu chuẩn. Còn các dây chuyền sản xuất của Trung Quốc có thể làm ra sản phẩm với mọi mức giá nên có lợi thế chiếm lĩnh thị phần. Phần lớn thị trường đã thuộc về tay người Trung Quốc, cùng với thị phần khá đáng kể của tivi Hàn Quốc, khiến các thương hiệu Nhật ngày càng thất thế. "Hãng LG của Hàn Quốc trước đây cũng bị hụt hơi, thậm chí tính rút lui khỏi thị trường, nhưng đã kịp thời vươn lên để lấp vào khoảng trống mà thương hiệu Nhật để lại. Samsung thì bám sát thị trường và đầu tư mạnh vào mặt hàng tivi, đáp ứng được nhu cầu giá rẻ song song với duy trì các dòng cao cấp" - ông Thanh nhận xét.
Chuyển hướng chiến lược
Nhiều động thái cho thấy các tập đoàn điện tử lớn của Nhật Bản chuyển giao dây chuyền sản xuất tivi không hẳn do không cạnh tranh được mà bởi những thay đổi trong chiến lược toàn cầu của hãng.
Ông Vũ Dương Ngọc Duy, nguyên Tổng Giám đốc Công ty CP Viettronics Tân Bình, cho rằng tivi hiện nay chỉ được xem là mặt hàng phục vụ nhu cầu cơ bản, không còn là hàng hóa cao cấp như hàng chục năm trước. Do đó, nhiều hãng của Nhật không lựa chọn trực tiếp sản xuất - kinh doanh tivi với lợi nhuận thấp, mà chuyển giao mảng này cho đối tác để tập trung vào những lĩnh vực sinh lời cao hơn như cảm biến hình ảnh, thiết bị công nghiệp, pin hay công nghệ bán dẫn.
Cùng nhận định, ông Lê Văn Chính, chuyên gia về tivi, cho rằng với chiến lược kinh doanh "thực dụng", các hãng lớn sẽ không còn mặn mà làm những sản phẩm không mang lại lợi nhuận tốt. "Sản xuất vật liệu chế tạo bán dẫn có lợi nhuận gấp nhiều lần so với sản xuất tivi" - ông Chính so sánh.
Theo ThS Trần Anh Tùng, Trưởng ngành Quản trị Kinh doanh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP HCM, việc nhiều thương hiệu Nhật rút lui khỏi thị trường chính là quyết định chiến lược có tính kỷ luật của doanh nghiệp nước này. Không phải là động thái cho thấy sự yếu thế hay phá sản, việc chủ động rời bỏ mảng lợi nhuận thấp để tập trung lĩnh vực tạo giá trị cao hơn như linh kiện, cảm biến, pin, robot, thiết bị công nghiệp, giải trí số... là quyết định có tính toán. "Với Sony, tivi không còn là sản phẩm trung tâm mà chỉ là một mảnh ghép phụ trợ cho hệ sinh thái nội dung, game và cảm biến hình ảnh. Các hãng điện tử nói chung rời thị trường tivi vì mảng này không phù hợp với cuộc chơi mới - nơi quy mô, chi phí, tốc độ và hệ sinh thái quan trọng hơn" - ông Tùng bình luận.
