Năm nay, Trung Quốc tiếp tục là nhà đầu tư lớn nhất vào các nguồn năng lượng thay thế, với khoản chi khoảng 940 tỷ USD cho năng lực sản xuất và cơ sở hạ tầng. Bên cạnh việc duy trì mức đầu tư đáng kể vào năng lực sản xuất, năm nay Trung Quốc còn đẩy mạnh chi tiêu cho mở rộng lưới điện và cơ sở hạ tầng hỗ trợ.
Số liệu trên được trích từ Báo cáo Chuyển dịch Năng lượng Toàn cầu (Global Energy Transition Report) do Hiệp hội Cải cách và Phát triển Doanh nghiệp Trung Quốc công bố trong tháng này. Theo báo cáo, tính đến cuối năm 2025, công suất lắp đặt từ các nguồn năng lượng phát thải thấp tại Trung Quốc chiếm 60,1% tổng công suất. Đáng chú ý, trong năm ngoái, Trung Quốc đóng góp tới 63,6% vào mức tăng công suất năng lượng thay thế trên toàn cầu.
Trung Quốc cũng đã sản xuất 3,99 nghìn tỷ kilowatt-giờ (kWh) điện từ các nguồn phát thải thấp, tương đương 38,3% tổng sản lượng điện của cả nước trong năm 2025. Những con số này thực sự ấn tượng, nhưng cũng là điều dễ hiểu khi xét đến sự hỗ trợ mạnh mẽ và lâu dài từ nhà nước Trung Quốc dành cho năng lượng gió và năng lượng mặt trời – hai trọng tâm trong kế hoạch chuyển dịch năng lượng của quốc gia này, bên cạnh xe điện và công nghệ lưu trữ bằng pin.
Thực tế, đà tăng trưởng nhanh chóng của công suất năng lượng phát thải thấp vẫn tiếp diễn trong năm nay. Theo báo cáo từ Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc vào tháng trước, tổng công suất lắp đặt điện gió và điện mặt trời của nước này đã vượt mốc 2 tỷ kW tính đến cuối tháng 9, với 170 triệu kW công suất mới được bổ sung chỉ trong chín tháng đầu năm.
Dữ liệu từ Cục Năng lượng Quốc gia cho thấy, điện mặt trời chiếm phần lớn trong tổng công suất nêu trên với 1,31 tỷ kW tính đến cuối tháng 9, trong khi điện gió đạt 700 triệu kW. Tốc độ tăng trưởng công suất hàng năm đạt 16,5% đối với điện mặt trời và 20,4% đối với điện gió.
Tuy nhiên, những con số này chưa phản ánh hết một khía cạnh khác trong nỗ lực chuyển dịch năng lượng của Trung Quốc: tình trạng dư thừa công suất, sự cạnh tranh khốc liệt và các vụ phá sản doanh nghiệp.
Tình trạng dư thừa công suất đang trở nên đặc biệt nghiêm trọng trong lĩnh vực thiết bị năng lượng mặt trời và xe điện, khiến chính quyền phải cắt giảm các khoản trợ cấp nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp trong ngành tự đứng vững trên đôi chân của mình.
Hiện nay, Trung Quốc chiếm hơn 80% tổng sản lượng linh kiện tấm pin năng lượng mặt trời và 70% sản lượng thiết bị điện gió trên toàn cầu. Các linh kiện giá rẻ từ Trung Quốc đóng vai trò then chốt trong việc kéo giảm chi phí sản xuất điện gió và điện mặt trời - cụ thể là giảm hơn 60% đối với điện gió và hơn 80% đối với điện mặt trời.
Trung Quốc cũng là thị trường xe điện lớn nhất thế giới. Do thị trường này đã bão hòa dẫn đến tốc độ tăng trưởng doanh số chậm lại, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đã mở rộng sang thị trường quốc tế, cung cấp những mẫu xe chất lượng cao với giá thành thấp, khiến các nhà sản xuất ô tô châu Âu không khỏi lo ngại.
Các hãng xe châu Âu khó có thể cạnh tranh về chi phí do Trung Quốc được hưởng lợi từ nguồn năng lượng đầu vào rẻ hơn; mặc dù đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ về năng lượng gió và mặt trời, Trung Quốc vẫn sản xuất gần một nửa lượng điện năng từ than đá.
Theo các chuyên gia, sự biến động - một đặc điểm cố hữu của năng lượng gió và mặt trời - đã khiến Trung Quốc chuyển hướng đầu tư sang mở rộng lưới điện và cơ sở hạ tầng. Tầm quan trọng của một hệ thống lưới điện đủ mạnh để khai thác tối đa các nguồn năng lượng thay thế (vốn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết) mới chỉ thực sự được chú trọng gần đây.
Trước đó, trọng tâm chủ yếu đặt vào việc xây dựng ngày càng nhiều các cơ sở hạ tầng năng lượng gió và mặt trời. Khi các cơ sở này đi vào hoạt động, người ta nhận ra rằng chỉ một phần nhỏ sản lượng điện tạo ra có thể được sử dụng thực tế vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ đủ cao; từ đó, vấn đề lưới điện mới trở nên cấp thiết.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm nay, Trung Quốc dự kiến đầu tư khoảng 140 tỷ USD vào việc mở rộng lưới điện và cơ sở hạ tầng liên quan.
