Sức hút của thị trường cà phê Trung Quốc

Nhiều năm qua, các thị trường xuất khẩu chủ lực của ngành cà phê Việt Nam là châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, trong khi Trung Quốc chủ yếu được xem là thị trường ngách. Tuy nhiên, cục diện đang dần thay đổi khi nhu cầu tiêu thụ cà phê tại quốc gia tỉ dân này tăng nhanh, đặc biệt trong giới trẻ.

Giá bán cao, dư địa lớn

Là một trong số ít doanh nghiệp (DN) Việt Nam có giấy phép xuất khẩu chính ngạch cà phê thành phẩm sang Trung Quốc, ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Công ty CP Sản xuất - Thương mại - Xuất nhập khẩu cà phê Napoli, vừa tham gia hội chợ và trình diễn pha chế tại Trung Quốc, kể: "Một gói cà phê hòa tan tại Trung Quốc có thể bán với giá gấp 3 - 4 lần tại Việt Nam. Khách hàng Trung Quốc rất thích cà phê Việt Nam".

Theo ông Hưng, đây là thị trường được Napoli ưu tiên khai thác do còn nhiều dư địa tăng trưởng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều chương trình xúc tiến thương mại cà phê sang Trung Quốc không còn được hỗ trợ từ ngân sách, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng thị trường của DN.

Công ty CP Sản xuất - Thương mại - Xuất nhập khẩu cà phê Napoli tham gia hội chợ tại Trung Quốc. Ảnh: AN NA

Tại sự kiện công bố chiến lược chuyển đổi cây trồng với cà phê là ngành hàng chủ lực của Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai gần đây, ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch HĐQT tập đoàn này, cũng nhận định xu hướng người Trung Quốc chuyển từ uống trà sang cà phê là một tín hiệu rất đáng chú ý.

Theo ông Đức, với quy mô dân số lớn cùng sức mua ngày càng tăng, việc người tiêu dùng Trung Quốc gia tăng sử dụng cà phê sẽ mở ra thị trường đầy tiềm năng.

Đối tác Trung Quốc của Hoàng Anh Gia Lai cũng khuyến nghị ông đẩy mạnh trồng cây cà phê do sở hữu quỹ đất phù hợp. Dù vậy, trong kế hoạch phát triển 20.000 ha cây cà phê đến năm 2028, Hoàng Anh Gia Lai vẫn xác định châu Âu và Mỹ là thị trường xuất khẩu chủ lực, trong khi Trung Quốc là thị trường giàu tiềm năng nhờ tốc độ tăng trưởng cao.

Còn nhiều rào cản

Ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Thương mại Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu 2-9 Đắk Lắk (Simexco Daklak), cũng đánh giá Trung Quốc là thị trường rất tiềm năng khi số lượng quán cà phê mở mới tăng nhanh, đặc biệt tại các đô thị lớn, người trẻ nước này đang dần chuyển từ văn hóa uống trà sang cà phê. Giai đoạn đầu, người tiêu dùng chủ yếu chuộng các dòng đồ uống "nhẹ", ít cà phê và nhiều sữa nhưng mức tiêu thụ được dự báo sẽ tiếp tục tăng theo xu hướng của nhiều thị trường khác.

Là DN chuyên xuất khẩu cà phê nguyên liệu, Simexco Daklak cho biết Trung Quốc hiện chủ yếu nhập khẩu cà phê Robusta, do nước này đã có vùng trồng cà phê Arabica nội địa. Ngoài phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước, Trung Quốc còn nhập khẩu cà phê để chế biến và tái xuất khẩu. Một số chuỗi cà phê của nước này cũng đang mở rộng ra thị trường quốc tế.

Theo ông Sơn, rào cản lớn hiện nay là chính sách thuế. Nếu xuất khẩu chính ngạch, DN phải chịu thuế nhập khẩu 5% và thuế giá trị gia tăng (GTGT) 13%. Trong khi đó, một số đơn vị nhỏ xuất khẩu theo hình thức trao đổi với cư dân biên giới thì được miễn thuế nhập khẩu và chỉ chịu thuế GTGT 9%. "Với mặt hàng có giá trị cao như cà phê, mức chênh lệch thuế này tạo ra sự cạnh tranh thiếu công bằng" - ông Sơn nói.

Thực tế, nhiều DN Việt Nam hiện bán hàng cho đối tác Trung Quốc nhưng không xuất khẩu trực tiếp khiến số liệu xuất khẩu chính thức sang Trung Quốc có thể thấp hơn thực tế, phản ánh chưa đầy đủ tiềm năng của thị trường này.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), khẳng định Trung Quốc là thị trường đầy triển vọng đối với cà phê Việt Nam nhờ quy mô dân số lớn và nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh.

Theo ông Hải, hiệp hội thường xuyên đón các đoàn DN Trung Quốc sang tìm hiểu và xúc tiến hợp tác về cà phê. Mới đây, tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông - lâm - thủy sản nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, VICOFA đã kiến nghị Chính phủ tăng cường các chương trình xúc tiến thương mại tại những thị trường tiềm năng, trong đó Trung Quốc được nhắc đến đầu tiên.