Trao đổi với Tuổi Trẻ, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, cho biết bác sĩ vừa tiếp nhận điều trị một bệnh nhân nam 48 tuổi đến khám sức khỏe định kỳ.
Nam bệnh nhân có thể lực tương đối tốt, thường xuyên tập thể thao, không thừa cân và ít sử dụng rượu bia. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy người này đã bị gan nhiễm mỡ ở mức độ 3.
Khai thác tiền sử sinh hoạt, bác sĩ phát hiện bệnh nhân có thói quen uống nước cam ép với lượng khoảng 2-3 lít mỗi ngày, gần như thay thế hoàn toàn nước lọc.
Theo bác sĩ Mạnh, nhiều người cho rằng nước ép trái cây giàu vitamin nên có thể uống thoải mái mà không ảnh hưởng đến sức khỏe. Thực tế, việc tiêu thụ quá nhiều loại đồ uống này có thể khiến cơ thể nạp lượng đường lớn, làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan, kể cả ở người không béo phì và thường xuyên vận động.
Ảnh minh họa: Shutter Stock
Giải thích về cơ chế, bác sĩ Mạnh cho biết fructose là một loại đường có trong trái cây, được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi tiêu thụ quá mức, đặc biệt qua các loại nước ép, lượng đường này có thể thúc đẩy quá trình tổng hợp chất béo, làm tăng triglyceride và khiến mỡ tích tụ trong gan.
So với ăn trái cây nguyên quả, uống nước ép khiến người dùng dễ nạp lượng đường lớn trong thời gian ngắn. Trong khi đó, hàm lượng chất xơ có thể giảm đáng kể tùy cách chế biến.
Với trường hợp trên, bác sĩ yêu cầu bệnh nhân ngừng uống nước cam ép thay nước lọc, điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế đường và sử dụng thuốc theo chỉ định.
"Gan nhiễm mỡ không chỉ xuất hiện ở người uống nhiều rượu bia, thừa cân hoặc ít vận động. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, trong đó có việc thường xuyên sử dụng đồ uống chứa nhiều đường, cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh", bác sĩ Mạnh cho biết.
Bác sĩ Mạnh cũng khuyến cáo không nên coi nước ép trái cây là thức uống có thể thay thế nước lọc hằng ngày. Dù cung cấp một số vitamin và khoáng chất, nước ép vẫn chứa đường tự nhiên.
"Nước ép trái cây có thể cung cấp một số vitamin và khoáng chất, nhưng vẫn chứa đường tự nhiên. Việc uống quá nhiều có thể khiến lượng đường nạp vào vượt nhu cầu của cơ thể. Loại đồ uống này không nên được dùng để thay thế nước lọc hằng ngày", BS Mạnh chia sẻ trên .
Do đó, người dân nên ưu tiên uống nước lọc để giải khát, ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép và kiểm soát khẩu phần.
Với người mắc đái tháo đường, không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn trái cây. Tuy nhiên, người bệnh cần lựa chọn loại phù hợp, ăn lượng vừa phải và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Bên cạnh đó, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan ở một số trường hợp. Vì vậy, người dân cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, khám sức khỏe định kỳ và không chủ quan với nguy cơ mắc bệnh chỉ vì cơ thể gầy, thể lực tốt hoặc thường xuyên tập thể thao.
Minh Hoa (t/h)
