Làn sóng cắt giảm nhân sự ngành ngân hàng diễn ra mạnh mẽ từ đầu năm đến nay.
Tính đến 30/9, số lượng người làm việc tại KienlongBank và công ty con ghi nhận 2.596 nhân sự, giảm 1.078 người chỉ sau 1 quý. Động thái này gắn liền với chiến lược sắp xếp lại hệ thống mạng lưới. Vào cuối tháng 9, ngân hàng sở hữu 31 chi nhánh cùng 103 phòng giao dịch, nhưng sang giữa tháng 10 đã dừng hoạt động một số phòng giao dịch nhằm chuyển sang mô hình dịch vụ đa kênh, kết hợp ứng dụng KienlongBank Plus và hệ sinh thái giao dịch tự động X-Digi.
Eximbank cũng là ngân hàng giảm mạnh nhân lực trong 9 tháng đầu năm. Số lượng nhân viên toàn hệ thống tại ngày 30/9 là 5.358 người, giảm 783 người so với hồi đầu năm. Bình quân 9 tháng, quy mô nhân sự của Eximbank đạt 5.750 người, giảm 586 người so với cùng kỳ năm ngoái. Nếu tính riêng tại ngân hàng mẹ, lực lượng lao động cuối tháng 9 còn 5.315 người, giảm 771 người so với đầu năm.
Tương tự, ngân hàng Sacombank ghi nhận mức giảm 3.738 nhân sự chỉ trong 6 tháng đầu năm, LPBank ghi nhận giảm 374 nhân sự sau 9 tháng...
Làn sóng cắt giảm nhân sự ngành ngân hàng diễn ra mạnh mẽ từ đầu năm đến nay. (Ảnh minh họa)
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, một số ngân hàng vẫn tuyển thêm nhân sự. Đơn cử, ACB tăng 236 nhân sự, đạt 12.691 người. Nam A Bank bổ sung 189 nhân sự nâng tổng số lên 5.679 người.
Các ngân hàng khác như BVBank, VietABank, Saigonbank, VietBank, Bac A Bank...cũng tăng nhân sự, dù con số khiêm tốn hơn.
Không phải làn sóng sa thải tiêu cực
Lý giải về việc ngân hàng cắt giảm nhân sự, chuyên gia tài chính - ngân hàng Nguyễn Quang Huy cho rằng, cần nhìn nhận việc điều chỉnh nhân sự trong quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành ngân hàng. Thực tế là một số đơn vị tinh giản lao động trong khi một số khác vẫn tuyển dụng, nhất là ở các vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu và năng lực công nghệ.
Vì vậy diễn biến này phản ánh sự thay đổi cơ cấu nhu cầu nhân lực, với mức độ khác nhau tại từng ngân hàng.
Ngoài ra, hành vi của khách hàng cũng đã thay đổi. Khi nhiều giao dịch được thực hiện trên ứng dụng, nhu cầu phục vụ tại quầy và xử lý thủ công giảm xuống, tạo điều kiện để ngân hàng tổ chức lại mạng lưới và phân bổ nhân sự.
Cùng với đó, yêu cầu kiểm soát chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ thúc đẩy các ngân hàng rà soát quy trình, giảm những khâu trùng lặp và điều chỉnh cơ cấu tổ chức. Số hóa, tự động hóa và AI góp phần đẩy nhanh quá trình này khi hỗ trợ xử lý chứng từ, tổng hợp thông tin, đối chiếu dữ liệu và giải đáp các yêu cầu thông thường.
Tuy nhiên, không nên quy mọi biến động nhân sự cho AI. Chiến lược kinh doanh, hiệu quả hoạt động và nhu cầu tái cơ cấu của từng đơn vị đều có ảnh hưởng. Đồng thời, số lao động giảm có thể bao gồm nghỉ hưu, nghỉ việc tự nguyện hoặc không tuyển thay thế, nên cần phân biệt với việc chấm dứt hợp đồng lao động.
TS. Châu Đình Linh - giảng viên Đại học Ngân hàng TPHCM - cũng cho rằng, việc tinh gọn bộ máy, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động đang trở thành xu hướng tất yếu đối với ngân hàng, các tổ chức tín dụng.
Ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh từ mô hình truyền thống sang ngân hàng số, với việc ứng dụng ngày càng sâu rộng các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (blockchain) và phân tích dữ liệu lớn. Điều này buộc ngân hàng phải tái cấu trúc nhiều vị trí công việc để phù hợp với mô hình hoạt động mới.
“ Việc một số ngân hàng cắt giảm nhân sự không nên nhìn nhận là làn sóng sa thải mang tính tiêu cực mà là diễn biến theo xu hướng thị trường ”, ông Linh nói.
Theo vị chuyên gia, trong tương lai, các ngân hàng sẽ tập trung nhiều hơn vào những hoạt động tài chính có giá trị gia tăng cao, trong khi các nghiệp vụ đơn giản sẽ được tự động hóa hoặc chuyển giao cho các đơn vị chuyên trách thực hiện.
“ Có thể số lượng nhân sự giảm, nhưng chất lượng nguồn nhân lực sẽ tăng lên. Đây không phải là cắt giảm cơ học mà là tái cơ cấu để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh ”, TS. Châu Đình Linh nhấn mạnh.
Ông cũng dự báo trong vài năm tới AI sẽ tác động mạnh đến thị trường lao động ở nhiều lĩnh vực. Hiện nay, AI đã được nhiều ngân hàng ứng dụng trong xử lý công việc hành chính, thống kê, phân tích dữ liệu, xác thực thông tin khách hàng, tư vấn và đề xuất sản phẩm dịch vụ.
“ Khi công nghệ tiếp tục hoàn thiện, nhiều vị trí mang tính lặp lại sẽ dần được thay thế, trong khi nhu cầu tuyển dụng sẽ chuyển sang các nhóm nhân sự có kỹ năng về dữ liệu, công nghệ, quản trị rủi ro, an ninh mạng và phát triển sản phẩm số.
Vì thế, người lao động cần chủ động chuẩn hóa trình độ chuyên môn, cập nhật kỹ năng số và kiến thức công nghệ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. ”, ông Linh nói.
Nhân viên ngân hàng cần chuẩn bị gì?
Theo ông Nguyễn Quang Huy, trước những thay đổi của công nghệ, mỗi nhân viên ngân hàng cần chủ động xây dựng 3 nền tảng: chuyên môn vững, kỹ năng số tốt và năng lực tự học liên tục, trên nền tảng đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm.
Trước hết, chuyên môn phải đủ sâu để hiểu bản chất công việc. Người làm tín dụng cần đánh giá được dòng tiền và khả năng trả nợ; người làm dịch vụ phải hiểu sản phẩm, nhu cầu khách hàng và trách nhiệm tư vấn. Khi công nghệ có thể cung cấp thông tin nhanh chóng, giá trị của nhân viên càng thể hiện ở khả năng kiểm chứng, phân tích và đưa ra nhận định phù hợp.
Thời gian tới, việc tinh giản và tuyển dụng nhân sự ngành ngân hàng có thể diễn ra đồng thời.
Nhân viên cũng cần có kỹ năng số, biết khai thác dữ liệu và phối hợp với AI trong phạm vi được ngân hàng cho phép. Tuy nhiên, điều quan trọng là sự thuận tiện của công nghệ phải đi cùng kỷ luật bảo mật và trách nhiệm chuyên môn.
Khả năng tự học và mở rộng hiểu biết sang những nghiệp vụ liên quan cũng rất quan trọng. Một cán bộ quan hệ khách hàng am hiểu thêm thanh toán, quản lý dòng tiền, sản phẩm số và quản trị rủi ro sẽ có điều kiện tư vấn toàn diện hơn. Người làm vận hành hiểu quy trình kinh doanh có thể nhận diện điểm nghẽn và đề xuất cải tiến thiết thực.
Cũng theo ông, thời gian tới, nhân sự ngân hàng sẽ tiếp tục chuyển dịch theo hướng chuyên môn hóa sâu hơn, phối hợp linh hoạt hơn và làm việc cùng công nghệ nhiều hơn. Những nhiệm vụ lặp lại có khả năng tiếp tục thu hẹp; các vị trí liên quan đến dữ liệu, an ninh mạng, quản trị rủi ro, phát triển sản phẩm số và tư vấn chuyên sâu sẽ được chú trọng.
Vì thế, việc tinh giản và tuyển dụng có thể diễn ra đồng thời. Một ngân hàng giảm nhu cầu ở khâu tác nghiệp nhưng vẫn cần bổ sung nhân lực có kỹ năng mới. Quy mô lao động toàn ngành còn phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng, khả năng mở rộng dịch vụ và mức độ ứng dụng công nghệ. “ Chưa thể nhận diện một chiều rằng AI phát triển thì tổng số việc làm chắc chắn giảm tương ứng ”, ông Huy nhấn mạnh.
Trong mô hình mới, công nghệ hỗ trợ xử lý thông tin, gợi ý và cảnh báo; con người tập trung vào đánh giá, giải quyết tình huống phức tạp, xây dựng niềm tin và chịu trách nhiệm theo thẩm quyền. Vì thế, nhân sự có chuyên môn sâu, kỹ năng số và khả năng hiểu nhiều nghiệp vụ liên quan sẽ có thêm lợi thế.
