Microsoft Việt Nam vừa công bố Báo cáo Chỉ số Xu hướng Công việc năm 2026. Báo cáo cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa tốc độ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) của người lao động và mức độ sẵn sàng chuyển đổi của các tổ chức.
Trong khi người lao động nhanh chóng tận dụng AI để thực hiện các công việc có giá trị cao hơn, hệ thống vận hành của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa được chuẩn bị đầy đủ để khai thác công nghệ này.
Khảo sát cho thấy người lao động Việt Nam có xu hướng kết hợp chuyên môn cá nhân với AI thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ. Có tới 89% người dùng AI tại Việt Nam xem các kết quả do hệ thống tạo ra là nền tảng để tư duy sâu hơn, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 86%.
Xét trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đang dẫn đầu với 39% lực lượng lao động được xếp vào nhóm nhân sự tiên phong về AI, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu là 16%.
Việc tích hợp AI vào các hoạt động phân tích, giải quyết vấn đề và phát triển ý tưởng đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Cụ thể, 76% người dùng tại Việt Nam cho biết họ đã tạo ra những kết quả công việc mà một năm trước đây chưa thể thực hiện được, trong khi tỷ lệ trung bình toàn cầu là 58%. Riêng nhóm nhân sự tiên phong tại Việt Nam, tỷ lệ này đạt 83%, cao hơn mức 80% của thế giới.
Dù ứng dụng AI thường xuyên, nhóm nhân sự tiên phong vẫn duy trì thói quen rèn luyện kỹ năng chuyên môn. Có 57% cho biết họ chủ động thực hiện một số tác vụ theo phương pháp truyền thống nhằm nâng cao nghiệp vụ, cao hơn mức 41% của các nhóm còn lại.
Đồng thời, 62% nhân sự tiên phong xác định rõ phần việc của con người và phần việc của AI trước khi bắt đầu công việc, so với 50% ở các nhóm khác.
Microsoft Việt Nam công bố báo cáo xu hướng công việc năm 2026.
Ở chiều ngược lại, dữ liệu toàn cầu cho thấy các tổ chức đang gặp khó khăn trong việc bắt kịp tốc độ thay đổi của người lao động. Chỉ 19% tổ chức trên thế giới được xếp vào nhóm tiên phong về AI.
Phần lớn doanh nghiệp còn lại vẫn ở giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi, khi năng lực nhân sự, định hướng lãnh đạo và khung vận hành chưa hoàn thiện.
Tại Việt Nam, bức tranh có phần khả quan hơn khi 48% người dùng cho biết ban lãnh đạo tổ chức của họ có định hướng rõ ràng và nhất quán về AI, cao gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu là 26%. Bên cạnh đó, 32% lao động Việt Nam cho biết họ được khuyến khích và ghi nhận khi thử nghiệm các phương thức làm việc mới dù chưa tạo ra kết quả ngay lập tức, so với tỷ lệ 13% trên thế giới.
Dù vậy, áp lực thích nghi với công nghệ đang ngày càng gia tăng. Có 82% người dùng tại Việt Nam lo ngại bị tụt lại phía sau nếu không nhanh chóng ứng dụng AI, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 65%.
Điều này tạo ra một nghịch lý trong quá trình chuyển đổi số: người lao động chịu áp lực phải thích nghi nhanh với AI, trong khi quy trình vận hành, hệ thống đánh giá và cách thức quản trị của doanh nghiệp chưa thay đổi tương ứng.
Đánh giá về thực trạng này, ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc Điều hành Microsoft Thái Lan và các Thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam cho biết, tốc độ ứng dụng AI tại Việt Nam đang phản ánh tiềm năng lớn của lực lượng lao động và nền kinh tế trong việc nắm bắt các cơ hội mới từ công nghệ.
Theo ông, công nghệ không thể tự tạo ra sự chuyển đổi. Khi người lao động ngày càng thành thạo và chủ động khai thác các năng lực mới do AI mang lại, các nhà lãnh đạo cần bảo đảm hệ thống vận hành và phương thức quản trị cũng được đổi mới để theo kịp quá trình chuyển đổi đang diễn ra.
Những tổ chức dẫn đầu trong kỷ nguyên AI sẽ là những tổ chức biết tận dụng công nghệ để tái định hình cách thức vận hành, mở ra các mô hình năng suất mới và tạo ra nhiều giá trị hơn cho cả nhân viên lẫn khách hàng.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng môi trường doanh nghiệp đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả ứng dụng AI. Các yếu tố như văn hóa tổ chức, chính sách nhân tài và sự hỗ trợ từ cấp quản lý có tác động lớn gấp hai lần so với mức độ sử dụng công nghệ của từng cá nhân.
Các doanh nghiệp tiên phong đang chuyển từ giai đoạn ứng dụng đơn lẻ sang tái cấu trúc quy trình, biến các kết quả do AI tạo ra thành tri thức và tài sản riêng của tổ chức.
Song song với việc công bố báo cáo nghiên cứu, Microsoft triển khai mở rộng các giải pháp AI trong hệ sinh thái Microsoft 365 Copilot nhằm hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các mô hình làm việc mới dựa trên trí tuệ nhân tạo.
Các nền tảng này cho phép doanh nghiệp khai thác nhiều mô hình AI khác nhau, tối ưu hóa quy trình xử lý dữ liệu, tự động hóa tác vụ và nâng cao năng suất làm việc trên quy mô lớn.
