Những ngày đầu mùa, đứng giữa vườn vải rộng gần 2ha, ông Ngô Văn Hùng (phường Chũ) không giấu nổi nỗi buồn. Những tán cây vốn quen với sắc hoa trắng dày đặc giờ trở nên thưa thớt, lác đác.
“Vải năm nay kém lắm”, ông Hùng chậm rãi nói. Gia đình ông có gần 2ha vải thiều, nhưng tỷ lệ ra hoa chỉ đạt khoảng 50%, giảm gần một nửa so với năm trước. Nếu như năm ngoái thu về hơn chục tấn quả, thì năm nay, theo ước tính, sản lượng chỉ còn khoảng 4-5 tấn.
"Chỉ mong giá cao hơn chút để gỡ gạc phần nào”, ông Hùng nói, ánh mắt vẫn hướng về vườn vải, nơi chất chứa cả hy vọng lẫn nỗi lo của một mùa vụ không trọn vẹn.
Không riêng gì gia đình ông Hùng, nhiều hộ trồng vải khác trong tỉnh Bắc Ninh cũng chung cảnh ngộ. Anh Tạ Văn Mạnh (xã Đèo Gia) cho biết gia đình anh trồng 3ha vải, trong đó có 1ha vải sớm. Thế nhưng, năm nay, vải sớm chỉ đạt tỷ lệ ra hoa khoảng 50-60%, còn vải chính vụ thậm chí chỉ khoảng 10%.
Năm nay, vải thiều tỉnh Bắc Ninh có tỷ lệ ra hoa thấp.
“Năm nay coi như mất mùa. Nhìn vườn mà xót ruột. Nhiều nhà quanh đây cũng vậy, không khá hơn là bao”, anh Mạnh chia sẻ, ánh mắt không giấu được sự chán nản.
Theo ông Vi Văn Tư - Chủ tịch UBND xã Lục Ngạn, địa phương hiện là vùng trồng vải trọng điểm của tỉnh Bắc Ninh với diện tích khoảng 3.500ha - lớn nhất toàn tỉnh. Năm ngoái, sản lượng toàn xã đạt khoảng 25.000 tấn, mang lại nguồn thu chủ lực cho người dân. Tuy nhiên, năm nay, tỷ lệ ra hoa và đậu quả chỉ đạt khoảng 30%, thấp hơn nhiều so với năm ngoái. Điều này đồng nghĩa với việc sản lượng sẽ giảm sâu.
“Vải thiều là nguồn thu chính của người dân. Việc mất mùa sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, thu nhập của nhiều hộ dân trong xã”, ông Tư cho biết.
Không chỉ riêng xã Lục Ngạn, tình trạng này đang diễn ra trên diện rộng ở tỉnh Bắc Ninh. Theo ông Đặng Văn Tặng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Bắc Ninh, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có hơn 8.200ha vải thiều sớm và khoảng 22.700 ha vải chính vụ .
Năm nay, vải thiều tỉnh Bắc Ninh đứng trước nguy cơ mất mùa.
Năm ngoái, vải sớm có tỷ lệ ra hoa đạt khoảng 85%, thì năm nay chỉ còn khoảng 65%. Đối với vải chính vụ, mức giảm còn rõ rệt hơn khi tỷ lệ ra hoa từ 80% năm ngoái, năm nay xuống chỉ còn khoảng 40-50%.
“Với tỷ lệ ra hoa thấp như vậy, có thể khẳng định năm nay vải thiều Bắc Ninh mất mùa ”, ông Tặng nhận định.
Nguyên nhân chính được xác định là do yếu tố thời tiết - một biến số ngày càng khó lường với sản xuất nông nghiệp. Theo ông Tặng, giai đoạn giữa tháng 11 đến tháng 12/2025 là thời điểm quan trọng để cây vải phân hóa mầm hoa, cần điều kiện thời tiết lạnh và khô.
Thực tế lại diễn ra ngược lại khi nền nhiệt cao, độ ẩm lớn, khiến quá trình phân hóa mầm hoa vải thiều bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hệ quả là cây ra hoa kém, tỷ lệ đậu quả thấp, kéo theo nguy cơ giảm năng suất trên diện rộng.
